Ժբրան Խալիլ Ժբրան

ՄԱՐԳԱՐԵՆ

պոեմ

Երևան — 2015

ՀՏԴ 820(73)֊1 Ժբրան Խալիլ Ժբրան
ԳՄԴ 84.7 ԱՄՆ

Ժբրան, Խալիլ Ժբրան

Մարգարեն: [Պոեմ] / Խ. Ժ. Ժբրան։ Արևմտահայ. արևելահայ. փոխադր.՝ Հ. Յորդեկյան, խմբ.՝ Դ. Գյուրջինյան, առաջաբ.՝ Հ. Սարգիսյան, անգլ. թարգմ.՝ Ա. վրդ. Դանիելյան, Խ. Տետեյան, Վ. Էթիեմեզյան, Հ. Սարգիսյան։ Էլեկտրոնային տարբերակը հրատարակության պատրաստեց Մ. Յավրումյանը, տառատեսակը՝ Ռ. Թարումյանի (Արիան Գրքի).— Եր.։ Յավրուհրատ, 2015.— 72 էջ։

Ժբրան Խալիլ Ժբրանի (1883֊1931) ստեղծագործության պսակը «Մարգարեն» պոեմն է (1923)՝ գրված Արևելքի միստիկական ուսմունքների և Աստվածաշնչյան ոգեղեն հզոր շնչով, որտեղ ներկա է նաև գրողի անհատական հոգևոր փորձը և վերապրումը: Տիեզերքի անհունության, նրա հավերժական առեղծվածի առաջ շփոթահար, հուսահատ մարդուն մարգարեական խոսքի փոխանցում. սա է պոեմի գաղափարական իմաստը:

«Մարգարեն» գրքի արևելահայերեն տարբերակը հրատարակվել է ՀՀ֊ում Լիբանանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Ժեբրայիլ Ժեարայի դիվանագիտական առաքելության օրոք, 2007թ., «Ղ֊Տելեկոմ» ՓԲԸ տնօրենների խորհրդի նախագահ պրն. Փիեռ Ֆաթթուշի հովանավորությամբ և «ՎիվաՍել» ընկերության գլխավոր տնօրեն Ռալֆ Յիրիկյանի աջակցությամբ։

ԳՄԴ 84.7 ԱՄՆ

ISBN 978֊99941֊2֊068֊0

eISBN 978֊9939֊0֊1352֊7

© Յավրուհրատ, 2015 (հրատ.)

Բոլոր իրավունքները վերապահված են։

Այս հրատարակության ցանկացած ձևով և եղանակով (էլեկտրոնային, մեխանիկական, պատճենահանման, ձայնագրման և այլն) մասնակի կամ ամբողջական վերարտադրությունը, տարածումը, պահպանումը որոնողական համակարգերում առանց հրատարակչի գրավոր թույլտվության արգելվում է։

Հեղինակի այս գործը հանրային սեփականություն է և ենթակա չէ հեղինակային իրավունքների հայտնի սահմանափակումների։ Այս գիրքն արտոնված է միայն անհատական էլեկտրոնային սարքավորումներում ընթերցանության համար։

Ժբրան Խալիլ Ժբրան, 1883֊1931

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Առաջաբան. գրքի մասին

Խալիլ Ժբրան. կենսագրեց Համաստեղ

Մարգարեն

Նախաբան

Սիրո մասին

Ամուսնության մասին

Զավակների մասին

Տալու մասին

Ուտելու և խմելու մասին

Աշխատանքի մասին

Ուրախության և տխրության մասին

Տների մասին

Հագուստների մասին

Առուծախի մասին

Ոճրի և պատժի մասին

Օրենքների մասին

Ազատության մասին

Բանականության ու հուզմունքի մասին

Ցավի մասին

Ինքնագիտակցության մասին

Ուսուցանելու մասին

Բարեկամության մասին

Խոսելու մասին

Ժամանակի մասին

Բարու և չար մասին

Աղոթքի մասին

Հաճույքի մասին

Գեղեցկության մասին

Կրոնի մասին

Մահվան մասին

Վերջաբան

Ծանոթագրություններ

ԺԲՐԱՆ ԽԱԼԻԼ ԺԲՐԱՆ

(1883֊1931)

Ո՞վ է այս արդի գրողը, որն իր «տարօրինակ փոքրիկ գրքով» հռչակվեց որպես հանճարեղ փիլիսոփա, տաղանդաշատ բանաստեղծ և ժամանակակից մարգարե՝ տեսանող։ Իր հետևորդների և համակիրների անսահմանափակ շրջանակներում արդեն իսկ վարպետի և առաջնորդի համբավ վայելող գրող֊նկարիչն այս հատորյակով հավակնում էր դասվել համաշխարհային գերաստղերի շարքում։

Գրքույկի հրատարակությունից անցել է մոտ 85 տարի, այդ ընթացքում միայն Հյուսիսային Ամերիկայում «Մարգարեն» հրատարակվել է մոտ տասը միլիոն տպաքանակով, թարգմանվել ավելի քան 20 լեզուներով, այդ թվում՝ արևմտահայերեն։ Լիբանանի Բշերիի գեղատեսիլ ավանում ծնված՝ արաբական սփյուռքի գրական սերնդի այս ներկայացուցիչն ու արաբական նոր գրականության վերածննդի շարժման ռահվիրան արդեն դուրս էր գալիս միջազգային գրական ասպարեզ և իր տեղը զբաղեցնում ժամանակակից դասականների շարքում։

«Մարգարեն» գրվել է տարիների ընթացքում։ Այն, ինչպես և Ժբրանի[1] կյանքի վերջին տասնամյակի այլ ստեղծագործություններ, գրվել է անգլերեն։ 1915֊1916 թթ.֊ից տարբեր գրառումներում նա ակնարկել է այս գրքի մասին։ Այն կազմելու էր երեք գրքերից բաղկացած ավելի մեծ ծրագրի առաջին մասը. առաջինը (մեզ ծանոթ «Մարգարեն») վերաբերելու էր մարդ֊մարդ հարաբերություններին, երկրորդը՝ մարդ֊բնություն կապին, և երրորդը՝ մարդ֊Աստված առնչություններին։ Հրատարակությունից հետո հեղինակը կարծեք հրաժարվում է նախնական ծրագրից։ «Մարգարեի պարտեզը» անավարտ գիրքը հրատարակվում է հետմահու՝ 1933թ. Նյու Յորքում, իսկ «Մարգարեի մահը» գրքից մեզ հասել է ընդամենը մի փոքրիկ հատված։

«Մարգարեն» հրատարակվել է 1923թ. Նյու Յորքում։ Գրքույկի մասին նյույորքյան մամուլում եղել են ընդամենը մի քանի գրախոսականներ, և այն հատուկ ուշադրության չի արժանացել։ Եվ այսպես, գրքույկի ծնունդն աննշան ու անհետևանք մի իրադարձություն էր։ Բացառություն է Չիկագոյի Evening թերթը, որը գրքույկն անվանել է «փոքրիկ Աստվածաշունչ» և շնորհավորել հեղինակին՝ «ցինիկ մի ժամանակաշրջանում իդեալիստ լինելու խիզախության համար»։ Դեպքերը, սակայն, զարգացան այնպես, որ Մերի Հասկելի՝ Ժբրանի հովանավորի, համախոհի և մտերիմ մարդու սուբյեկտիվ թվացող կանխատեսումներն իրականացան և շարունակում են իրականանալ. «Այս գիրքը կմնա որպես անգլալեզու գրականության գանձերից մեկը։ Մեր մռայլ ու անվճռական պահերին կբացենք այն՝ ինքներս մեզ վերագտնելու և երկինքն ու երկիրը մեր մեջ տեսնելու համար։ Այն անսպառ է բոլոր սերունդների համար և ընթերցողների հասունանալուն զուգահեռ ավելի ու ավելի մեծ սեր է վայելելու։ Դա երբևէ գրված ամենասիրառատ գիրքն է, որը տարիների հետ, մարմնիդ՝ հող դառնալուց շատ ու շատ հետո ավելի ու ավելի է սիրելու քեզ»։

Իր աքսորավայրը հանդիսացող կղզուց մարգարեն պատրաստվում է մեկնել և այդ ընթացքում իր իմաստուն խորհուրդներն է տալիս ունկնդիրներին։ Նկատի ունենալով Ժբրանի վաղ շրջանի արաբերեն ստեղծագործությունները, լիբանանյան հասարակության կղերա֊ավատատիրական կարգերի խիստ քննադատությունն ու երկրից հարկադիր հեռացումը՝ երբեմն զուգահեռներ են տարվել հեղինակի և նրա հերոսի միջև։ Ժբրանը, սակայն, բազմիցս շեշտել է, որ մարգարեն ինքը չէ։ Ճշմարտությունը հավանաբար երկու դիրքորոշումների միջև պետք է փնտրել. Ալմուսթաֆան՝ մարգարեն, «ընտրյալը», ըստ ամենայնի՝ Ժբրանի alter-ego֊ն է, և մի կողմից՝ նրա կարոտախտն ու հայրենաբաղձությունը, մյուս կողմից՝ բանաստեղծի մետաֆիզիկական հայրենիքի իղձը կարծեք միաձուլվել են։

Դժվար է, անշուշտ, անտեսել Ալմուսթաֆայի նմանությունը մեկ այլ մարգարեի հետ, որը նույնպես աքսորված էր եղել մի կղզում և նույնպես տարբեր թեմաների մասին առանձին֊առանձին իր խորհուրդներն էր բաշխել մարդկանց։ Դա Նիցշեի Զրադաշտն էր։ Նիցշեն (1844֊1900)՝ Ժբրանի նախընտրած հեղինակներից էր։ Կրտսեր բանաստեղծը երբեք չի թաքցրել իր անսահման հիացմունքը նրա գրքերի, հատկապես «Այսպես խոսեց Զրադաշտը» գրքի նկատմամբ։ Նրան (ինչպես և շատերին) հատկապես գրավել էր գրքի ոճաարտահայտչական կատարելությունը։ Թեև Ժբրանը նաև որոշ կասկածներ է արտահայտել Նիցշեի փիլիսոփայության բովանդակության «ահավոր» լինելու մասին, այնուամենայնիվ աստվածաշնչյան ոճի մարգարե֊քննադատի նրա մեսիական շունչը գրավել էր երիտասարդ գրողին։ Ընդհանուր առմամբ կարելի է հաստատել, որ Ժբրանի լավատեսական, ինքնավստահ և թեթև մտածողությունը խիստ տարբերվում է գերմանացի փիլիսոփայի աշխարհայացքից, և երիտասարդ լիբանանցու հոռետեսական միտումները կարծես ետևում են մնացել։

Ֆրանսիացի նշանավոր արվեստագետ Ռոդենը (1840֊1917), որին Ժբրանն աշակերտել է Փարիզում, հետագայում իր աշակերտին կոչել է «քսաներորդ դարի Բլեյքը»։ Իրականում Ռոդենն ինքն էր Ժբրանին ծանոթացրել անգլիացի մեծ ռոմանտիկ բանաստեղծի ստեղծագործությանը, որը և վիթխարի ազդեցություն էր թողել երիտասարդ գրողի վրա։

Ուիլյամ Բլեյքի (1757֊1827) նման Ժբրանն էլ էր իրեն համարում «աստվածաշնչյան բանաստեղծ»։ Նրա նման Ժբրանն էլ զգում էր, որ արդի քաղաքակրթությունը բևեռացրել է ամեն ինչ, և միայն տեսիլքի մարդն է, որ ի վիճակի է տեսնելու մարդկանց, աշխարհի և տիեզերքի խորքային միությունը։ Այս տեսիլքի մարդը կամ տեսանողը, այն է՝ մարգարեն, ինքնակատարելագործման, ներքին կարգապահության և պայքարի միջոցով կարողանում է, թեկուզ ակնթարթային կերպով, փորձառապես ճանաչել իրերի իսկությունը և հասնել ապոկալիպտիկ ճանաչողության։ Ռոդենի բնորոշմամբ՝ այս «խենթերի մեջ ողջամիտ» բանաստեղծի ազդեցությունը Ժբրանի ամբողջ կյանքի ընթացքում անգնահատելի է եղել։

Աստվածաշնչի ազդեցությունը Ժբրանի (նաև Նիցշեի և Բլեյքի) վրա անշուշտ անուրանալի և գերիշխող է։ Իր կյանքի ողջ ընթացքում Ժբրանը միշտ էլ սիրել, անընդհատ ընթերցել ու վերընթերցել է Աստվածաշունչը, հատկապես Ավետարանները, որոնց առակները մասնավորաբար ծառայել են որպես նախատիպ բազմաթիվ ստեղծագործությունների՝ արդի առակների տեսքով։ Հիսուսի կերպարը նույնպես միշտ ներկա և ներշնչող է եղել նրա համար, վառ ապացույցն է «Յիսուս Որդին Մարդոյ» նրբաճաշակ ու հանճարեղ բանաստեղծական հատորը՝ հրատարակված 1928թ.։ Ինչ վերաբերում է Աստվածաշնչի անգլերեն թարգմանությանը, Ժբրանն այն բարձր է գնահատել և նրա անզուգական լեզուն օգտագործել «Մարգարեն» հատորում, որը և կարելի է համարել անգլերեն գրելու որոշման կռվաններից մեկը։

Ժբրանը հետևել է արևելյան միստիկական ուսմունքների, եղել է հատկապես վերամարմնավորման գաղափարի ջատագով։ Ի տարբերություն Նիցշեի Զրադաշտի, Ժբրանը հավատում էր մարդկային հոգու անմահությանը և ի տարբերություն հոռետեսական ուսմունքների (Նիցշե, բուդդայականություն)՝ համարում էր, որ վերամարմնավորման կամ վերածննդի հիմնական կռվանը տիեզերական սերն է. արարչագործությունը սիրո վրա հիմնված իրականություն է, և յուրաքանչյուր մարդու ցանկացած ստեղծագործություն մասնիկն է այդ տիեզերական արարչագործության։ Ովքեր սիրում են ճշմարիտ, իսկական սիրով, վերադառնալու են աշխարհ՝ այդ սերը կատարելագործելու համար, իսկ ովքեր չեն կարողացել հասնել դրան, վերադառնալու են հետագա կյանքում ևս մի հնարավորություն ունենալու համար։

Վերջապես, հարկավոր է նշել նաև «Մարգարեն» գրքույկի հեղինակային նկարազարդման մասին, որը նույնպես իրականացվել է Բլեյքի արվեստի և արևելյան ուսմունքների բացահայտ ազդեցությամբ։

Ժբրանի գրական ժառանգության գնահատման տեսանկյունից պետք է առանձնացնել նրա բազմաթիվ երկրպագուների ու նվիրյալների և գիտական քննադատների մոտեցումները։ Դժբախտաբար, նրա կենսագրության մանրամասները մեզ հայտնի են առաջին հերթին ոչ քննական աղբյուրներից, մասնավորապես նրա առաջին կենսագիր և մտերիմ Բարբարա Յանգի This Man from Lebanon գրքից (Նյու Յորք, 1944), և մանավանդ նրա հովանավոր, համախոհ և մտերիմ Մերի Հասկելի օրագրից ու նրանց փոխադարձ նամակներից (մեծ մասամբ անտիպ), ինչպես նաև այլ նամակներից։

«Մարգարեն» ամբողջությամբ առաջին անգամ հայերեն «տաղաչափյալ ու հանգավոր» թարգմանել է Սիսակ Վարժապետյանը («Ճպրան Խալիլ Ճպրան. կյանքն ու գործը», Բեյրութ, 1966, էջ 59֊140)։ Բնագրին ավելի հարազատ թարգմանություն է Եր. Տ. Գարաճյանի թարգմանությունը, որը լույս է տեսել 1981թ. «Բագին» ամսագրում։

Հեղինակի ծննդյան 100֊ամյակի առթիվ «Մարգարեն» անգլերենից թարգմանվել է Հայ Եկեղեցւոյ Համալսարանական Ուսանողներու Միութեան (ՀԵՀՈՄ) նախաձեռնությամբ (Անթիլիաս, 1983, թարգմանիչներ՝ Անուշավան վրդ. Դանիելյան, Խաչիկ Տետեյան, Վազգեն Էթիեմեզյան, Հրաչ Սարգիսյան)։ Բանաստեղծ Վահե֊Վահյանի բանաստեղծական թարգմանությունը հրատարակվել է 1984թ.։ Եվ, վերջապես, Կ. Պոլսի հայոց պատրիարք Գարեգին արք. Գազանճյանը հրատարակել է իր «հայացումը» Ստամբուլում, 1992թ.։ Արևելահայերենով գրքույկը ցարդ չի թարգմանվել։ Ներկա փոխադրության հիմքում ՀԵՀՈՄ֊ի հրատարակությունն է։ Այն ամբողջությամբ համեմատվել է անգլերեն բնագրի հետ, կատարվել են որոշ ճշտումներ։

Առաջաբանին կից զետեղված է Համաստեղի հեղինակած կենսագրական ակնարկը, որը հետաքրքրական է թե կենսագրի, թե կենսագրության տեսանկյունից։ Հուսով ենք, որ այս գրքույկը ոգեշնչման աղբյուր կլինի ժամանակակից արևելահայ ընթերցողի համար՝ նրան ծանոթացնելով 20֊րդ դարի աշխարհահռչակ, բայց մեզ առ այսօր գրեթե անծանոթ հեղինակի գրչին ու նրա քարոզած արժեքներին։

Հրաչ ավագ սարկավագ ՍԱՐԳԻՍՅԱՆ
Հայաստանի աստվածաշնչային ընկերության
գլխավոր քարտուղար

ԽԱԼԻԼ ԺԲՐԱՆ

ԿԵՆՍԱԳՐԵՑ ՀԱՄԱՍՏԵՂ

Խալիլ Ժբրան, լիբանանցի բանաստեղծ և նկարիչ։ Ծնած է 1883֊ին Բշերի գյուղին մեջ, Մարոնի քրիստոնյա ընտանիքե։

Անոր մայրը Քեմիլա, զավակը քահանայի, կարևոր դեր կատարած է Ժբրանի նախնական քայլերուն մեջ, անոր տալով ճաշակը արաբական հեքիաթներու և երաժշտության, որոնք շատ ամուր տեղ բռնեցին ապագա բանաստեղծին ու նկարիչին հոգիին մեջ։

11 տարեկանին իր մորը և երկու քույրերուն հետ ան կգաղթե Ամերիկա, Բոստոն, մնալով առավելապես սուրիական գաղութին մեջ։ Երկու տարի հետո ան կվերադառնա Բեյրութ, արաբերենով հիմնավորելու համար իր ուսումը։ Տակավին պատանի ան կաշխատի նկարչական գծերու ոգեկոչումով կազմել դեմքերը արաբ հին մատենագիրներուն։

Խալիլ Ժբրանի բանաստեղծությունն ու նկարչությունը միևնույն ատեն ծլարձակում ունեցած են։

1901֊ին, նկարչության ուսանող, Փարիզի մեջ, կշարունակե միևնույն ատեն գրել «Ըմբոստ Հոգիները» արաբերեն։ Գիրքը պատմվածքներու շարք մըն է ընկերային, քաղաքական անիրավություններուն և հին բարքերուն դեմ այնքան հանդուգն, որ գիրքը կայրվի հրապարակի վրա, հեղինակը կբանադրվի եկեղեցիի կողմեն, և ի բացակայության, թուրք կառավարությունը զայն աքսորի կդատապարտե։

1903֊ին նորեն կերթա Ամերիկա իր մորը մահվան առիթով։ Բոստոնի մեջ մի քանի տարի կկատարե աշխատանք թե նկարչության և թե գրականության մեջ։ Բոստոնի մեջ կու տա իր առաջին ցուցահանդեսը։ Արդեն վստահ իր ուժին՝ կվերադառնա Եվրոպա, այս անգամ հանդիպելու շրջանի կարևոր դեմքերուն. կդիմանկարե Մեթերլինգ, Սառա Բերնար, Աբդուլբանա, Էդմոն Ռոսդան և ուրիշներ։

Խալիլ Ժբրան իր գրական աշխատանքները տարած է թե արաբերենով և թե անգլերենով։ Անոր անգլերենն ալ առած է արևելյան գույներու հետաքրքիր առանձնահատկություն։ Անգլերենով ունի «Խելագարը», «Մարգարեն», «Հիսուս, Որդի Մարդո», «Երկրին Աստվածները», «Թափառականը» և ուրիշ գործեր։

Խալիլ կմեռնի 1931֊ին, 48 տարեկանին, Նյու Յորքի մեջ։ Մարմինը կփոխադրվի Բոստոն, հետո իր ծննդավայրը, Բշերի։

Խալիլ Ժբրանի շատ ջերմ հիացնողներեն ու մոտ բարեկամուհիներեն Բարբարա Յանգ, առանձին գրքով և իսկապես վերացումով ներկայացուցած է լիբանանցի բանաստեղծն ու նկարիչը։ Կենսագրական որոշ ծանոթություններն ու թվականները քաղած եմ Բարբարա Յանգի գրքեն։

Մի քանի շաբաթներ առաջ Ամերիկայի մեջ լույս տեսավ ուրիշ կենսագրական գիրք մը Ժբրանի բարեկամներեն, նույնպես լիբանանցի բանաստեղծ Միքայել Նայիմիի կողմե։

Խալիլ Ժբրան, հակառակ անոր, որ իր կյանքին կարևոր մասը անցուցած է Ամերիկայի և Եվրոպայի զանազան երկիրներուն մեջ, խաս գույնի մը պես, անոր մեջ մնաց արևելքն ու լիբանանցին և այդ գույնը զարմանալի կերպով պահած է իր գրական աշխատանքներուն և մտածումներուն մեջ։ Ինչպես Ռաբինդրանաթ Թագորն է Հնդկաստանի համար՝ նույնն է Ժբրան Լիբանանի համար։ Ժբրան մինչև վերջն ալ հիացողը մնաց արաբական լեզվին և գրականության, գեղեցիկ կերպով անոր մեջ ընդելուզված է թե արաբականը և թե կտակարաններու ոճն ու գեղեցկությունը։ Այդ խառնուրդեն ստեղծած է իր բոլորովին ինքնատիպ ոճը։

Ան տերն է իր մտածումները «գեղեցիկ ձևով» ըսելու։ Կրցած է խորանալ իր «Մարգարե» գրքին մեջ և տալ այդ խորությունը բանաստեղծական գեղեցիկ թեթևությամբ մը որ արևելքին հատուկ է։

Ըստ իս, Ժբրան ավելի հետաքրքիր է որպես բանաստեղծ քան որպես նկարիչ, որովհետև անոր նկարչության մեջ առավելապես զգալի է արևմուտքը և ոմանք անոր նկարչությունը նմանցուցած են անգլիացի, նույնպես բանաստեղծ և նկարիչ Ուիլյամ Բլեյքի նկարչական հղացումներուն, նաև ֆրանսիացի արձանագործ Ռոդենին։

Ինչ ազդեցություն ալ ունեցած ըլլա Ժբրան, անոր նկարչական արվեստին մեջ առավելապես զգալի է արևելյան միստիկականությունը. անոր մերկ մարմինները ամենեն շատ խորհուրդ է որ կարտահայտեին։ Խալիլ Ժբրանի է՛ն կարևոր աշխատանքը կմնա «Մարգարեն», որուն վրա աշխատած է երկար տարիներ։ Նիցշեի Զրադաշտի նման, «Մարգարե»֊ին մեջ Ալմուսթաֆան է որ երկար բացակայութենե մը հետո, կհայտնվի ժողովուրդին ու կխոսի կյանքը կատարյալ դարձնող գեղեցիկ իմաստներու մասին։ Նիցշեի որոնած կյանքի «մեծ իմաստի» ճամփան դաժան է, հաղթահարող արշավ մը, որ տկար զոհերով է լեցուն։ Ժբրանի ճամփան արևոտ է, կտակարանային բարությունով լեցուն։ Անոր որոնումը արվեստն է ու գեղեցկությունը։ Անոր համար գեղեցիկ է նաև վիշտը, որովհետև կխորացնե մտածումը ու կազնվացնե կյանքը։ Ու այդ մտածումով է որ ան կրցած է մահը և կյանքը իրարու հետ հաշտեցնել։

«Ակոս»
երկամսյա հանդես գրականության և արվեստի
Է տարի, 1951, թիվ 5, Բեյրութ, էջ 1֊2

ՄԱՐԳԱՐԵՆ

ՆԱԽԱԲԱՆ

Ալմուսթաֆան՝ ընտրյալն ու սիրեցյալը, որ իր իսկ օրվա արշալույսն էր, Օրֆալեզ քաղաքում տասներկու տարի սպասել էր իր նավին, որ պիտի վերադառնար ու նրան իր ծննդավայրը տաներ։

Եվ տասներկուերորդ տարին, հունձքի ամսին՝ սեպտեմբերի յոթերորդ օրը, քաղաքի պարիսպներից դուրս գտնվող բլուրը բարձրացավ ու դեպի ծովը նայեց և մշուշի հետ եկող իր նավը տեսավ։

Այն ժամանակ, իր սրտի դռները լայնորեն բացվեցին, ու ուրախությունը թռավ ծովի հեռուները. և նա փակեց աչքերն ու աղոթեց հոգու լռությունների մեջ։

Բայց երբ իջնում էր բլրից, մի տխրություն պատեց իրեն ու սրտովին մտածեց.

— Խաղաղորեն և անտրտում ինչպե՞ս մեկնեմ, ո՛չ, մի անվերք հոգով չէ որ թողնում եմ այս քաղաքը։

Նրա պատերի հետևում սպառած տառապանքի օրերս երկար եղան, ու երկար եղան առանձնության գիշերներս, և ո՞վ կկարողանա առանց ափսոսանքի հրաժեշտ տալ իր տառապանքին ու իր առանձնությանը։

Այս փողոցներում հոգու շատ մասունքներ ցրեցի և շատ են այս բլուրներում մերկորեն հածող մանուկնե՜րը բաղձանքներիս, ու չեմ կարող թողնել ու հեռանալ առանց մորմոքի ու ցավի։

Այսօր մի կողմ նետածս մի հանդերձանք չէ, այլ մի մաշկ, որն իմ ձեռքերով իսկ կպատռեմ։

Եվ ոչ էլ մի մտածում է, որ կթողնեմ իմ հետևում, այլ քաղցով ու ծարավով քաղցրացած մի սիրտ։

Բայց ավելի երկար չեմ կարող մնալ։

Ծովը, որ ամեն բան իրեն է կանչում, ինձ էլ կհրավիրի, և պետք է նավ բարձրանամ։

Որովհետև, թեև ժամերը այրվում են գիշերում, մնալը սառչել, բյուրեղանալ ու կաղապարի մեջ փակվել է։

Երանի՜ կարողանայի հետս տանել ամեն ինչ, որ կա այստեղ։ Բայց ինչպե՞ս։

Մի ձայն իրեն թև տված լեզուն ու շրթները չի կարող տանել իր հետ։ Պետք է առանձին փնտրի եթերը։

Եվ արծիվը մենակ ու առանց իր բույնի պետք է ճախրի արևի առջևից։

Արդ, երբ բլրի ստորոտը հասավ, դարձյալ դեպի ծով դարձավ ու տեսավ նավահանգստին մոտեցող նավն ու նրա ցռուկին՝ նավաստիներին՝ իր հայրենի երկրի մարդկանց։

Եվ նրա հոգին աղաղակեց, ու նա ասաց նրանց.

«Զավակնե՛ր իմ հնօրյա մոր, ալիքների՜ հեծյալներ.

Երազներիս մեջ որքա՜ն եք նավարկել։ Եվ հիմա գալիս եք զարթնումիս պահի՛ն, որ խորագույն երազս է։

Պատրաստ եմ գնալու, և իղձս, առագաստները պարզած, սպասում է հովին։

Միայն վերջին մի շունչ պիտի առնեմ այս հանգիստ օդից, սիրո վերջին մի հայացք նետեմ հետևս,

Եվ հետո պիտի կանգնեմ ձեր մեջ, իբրև մի ծովագնաց՝ ծովագնացների մեջ։

Եվ դո՛ւ, անե՛զր ծով, անքուն մայր,

Դո՛ւ ես գետի ու գետակի միակ խաղաղությունն ու ազատությունը,

Այս գետակը վերջին մի շրջան է բոլորելու միայն, միայն մի մրմունջ է արձակելու բացատում,

Եվ հետո գալու եմ դեպի քեզ, անսահման մի կաթիլ՝ դեպի անսահման օվկիանոս»։

Եվ մինչ քայլում էր, հեռվից տեսավ մարդկանց ու կանանց, որ իրենց դաշտերն ու այգիներն էին թողնում ու քաղաքի դարպասներն էին շտապում։

Եվ լսեց իր անունը կանչող նրանց ձայներն ու դաշտից դաշտ նավի գալուստն իրար հայտնող նրանց ճիչերը։

Եվ ասաց ինքնիրեն.

«Բաժանումի օրը հանդիպումի օ՞րը պիտի լինի,

Եվ ասվելո՞ւ է, որ երեկոն իրավամբ իմ արշալույսն էր,

Եվ ի՞նչ եմ տալու նրան, որ իր արորն ակոսի մեջ թողեց կամ նրան, որ իր հնձանի անիվը կանգնեցրեց,

Սիրտս վերածվելո՞ւ է պտուղով ծանրաբեռն մի ծառի, որպեսզի քաղեմ ու բաշխեմ նրանց,

Եվ իղձերս ցայտաղբյուրի պես հորդելո՞ւ են, որպեսզի նրանց բաժակները լցնեմ,

Տավի՞ղ եմ ես, որպեսզի ամենազորի ձեռքը հպվի ինձ կամ մի սրի՞նգ, որպեսզի Նրա շունչը միջիցս անցնի,

Լռություններ խուզարկո՞ղ եմ, ի՞նչ գանձ եմ գտել լռություններիս մեջ, որպեսզի վստահությամբ բաշխեմ այն,

Եթե ա՛յս է հունձքի օրս, ապա ո՞ր դաշտերում եմ ցանել սերմը. ո՞ր անհիշատակ եղանակներում,

Եթե ա՛յս է իսկապես ժամը, երբ լապտերս պիտի բարձրացնեմ, իմ բոցը չէ, որ պիտի վառվի նրա մեջ։

Լապտերս դատարկ ու մութ պիտի բարձրացնեմ,

Եվ գիշերապահը յուղ պիտի լցնի նրա մեջ ու նաև վառի այն»։

Սրանք բառերով ասաց, բայց իր սրտում չասված շատ բաներ մնացին, որովհետև ի՛նքն իսկ չէր կարող արտահայտել իր խորագույն գաղտնիքը։

Եվ երբ քաղաք մտավ, ամբողջ ժողովուրդը նրան դիմավորելու եկավ. միաձայն կանչում էին նրան։

Եվ քաղաքի երեցները առաջ եկան ու ասացին.

— Այսքան շուտ մի՛ հեռանա մեզանից,

Մեր մայրամուտի մեջ մի միջօրե եղար ու երիտասարդությունդ մեզ երազներ տվեց՝ երազելու համար,

Մեր մեջ օտարական չես, ոչ էլ հյուր, այլ մեր զավակն ու թանկագին սիրելին,

Թույլ մի՛ տուր, որ մեր աչքերը այսքան շուտ կարոտեն դեմքդ։

Եվ քրմերն ու քրմուհիները ասացին նրան.

— Թույլ մի՛ տուր, որ ծովի ալիքները բաժանեն մեզ հիմա, և մեր մեջ անցկացրած տարիներդ հիշատակ դառնան,

Դու իբրև ոգի շրջեցիր մեր մեջ, և քո ստվերը լույս էր մեր դեմքերին,

Քեզ սիրել ենք շատ, բայց մեր սերն անխոս էր և քողերով քողարկված,

Բայց հիմա բարձրաձայն կանչում է քեզ ու բացահայտ է մնալու այսուհետև,

Եվ միշտ եղել է այնպես, որ մինչև բաժանման պահը սերն իր ուրույն խորությունը չիմանա։

Եվ ուրիշներ էլ եկան ու աղերսեցին, բայց նա չպատասխանեց։ Միայն հակեց գլուխը, և նրանք, որ կանգնել էին իր մոտ, տեսան կրծքի վրա ընկնող արցունքները։

Եվ ինքն ու ժողովուրդը դեպի տաճարի ընդարձակ հրապարակը գնացին։

Եվ այն ժամանակ տաճարից դուրս եկավ մի կին, որի անունը Ալմիտրա էր. նա գուշակուհի էր։

Եվ նա բացառիկ քնքշությամբ նայեց Ալմիտրային, որովհետև նա էր, որ առաջինը փնտրել ու հավատացել էր նրան, երբ ընդամենը մեկ օր էր, ինչ քաղաքում էր։

Եվ գուշակուհին ողջունեց նրան՝ ասելով.

— Աստծո՛ մարգարե, հետամտելով բացարձակին, երկար ժամանակ խուզարկեցիր հեռուները նավդ գտնելու համար,

Եվ հիմա նավդ եկել է, ու պետք է գնաս,

Հիշատակներիդ երկրի ու մեծագույն իղձերիդ բնաշխարհի հանդեպ կարոտդ խորն է, և մեր սերը չի կաշկանդելու քեզ, ոչ էլ մեր կարիքները կուշացնեն քեզ.

Բայց ա՛յս ենք խնդրելու քո մեկնելուց առաջ, որ խոսես մեզ հետ և քո ճշմարտությունից տաս մեզ,

Եվ մենք այն տալու ենք մեր զավակներին, ու նրանք՝ իրենց զավակներին, ու նա պիտի չկորչի.

Առանձնությանդ մեջ մեր օրերը հսկեցիր և արթնությանդ՝ մեր քնի լացին ու ծիծաղին ունկնդիր եղար,

Հիմա ուրեմն բացահայտի՛ր ինքներս մեզ և ասա՛ ամեն ինչ, որ հայտնվել է քեզ ծննդի և մահվան միջև գտնվող եղելության շուրջ։

Եվ նա պատասխանեց.

— Ժողովո՛ւրդ Օրֆալեզի, ուրիշ ինչի՞ մասին կարող եմ խոսել, բացի նրանից, որ հիմա իսկ խլրտում է ձեր հոգիներում։

ՍԻՐՈ ՄԱՍԻՆ

Այն ժամանակ Ալմիտրան ասաց.

— Սիրո մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ գլուխը բարձրացրեց ու նայեց ժողովրդին, ու հանգստություն տիրեց.

Եվ բարձրաձայն ասաց.

— Երբ սերը հրավիրի ձեզ, հետևե՛ք,

Թեև նրա ուղիները դժվարին են ու խութապատ.

Եվ երբ նրա թևերը պարուրեն ձեզ, հանձնվե՛ք,

Թեև նրա փետուրների մեջ պահված սուրը կարող է խոցել ձեզ.

Եվ երբ խոսի ձեզ հետ, հավատացե՛ք,

Թեև նրա ձայնը կարող է փշրել ձեր երազները, ինչպես որ հյուսիսային հողմը ավերում է պարտեզը։

Որովհետև, ինչպես որ սերը թագադրում է ձեզ, նույնպես էլ խաչում է. ինչպես որ աճեցնում է ձեզ, նույնպես էլ էտում,

Ինչպես որ ձեր հասակն ի վեր բարձրանում է և արևի տակ սրսփացող ձեր ամենից մատղաշ ճյուղերը շոյում,

Նույնպես և հասնում է ձեր արմատներին ու սարսռում հողի նրանց կառչանքը։

Ցորենի շեղջերի պես ձեզ ամփոփում է իր մեջ, կամնում[2] ձեզ՝ մերկացնելու համար,

Մաղում է՝ ազատագրելու համար ձեզ՝ ձեր կեղևներից,

Աղում է, մինչև որ սպիտակեք,

Շաղում է, մինչև որ փափկեք,

Եվ հետո հանձնում է իր սրբազան կրակին, որպեսզի Աստծո սրբազան խնջույքի սրբազան հացը լինեք։

Սերն այս բոլորն անելու է ձեզ, որպեսզի ձեր սրտերի գաղտնիքներն իմանաք ու այդ իմացությամբ կյանքի սրտի մի մասունքը դառնաք։

Բայց, եթե երկնչելով՝ միայն սիրո խաղաղությունն ու սիրո հաճույքը փնտրեք,

Ապա նախընտրելի է, որ ձեր մերկությունը ծածկեք և դուրս գաք սիրո կամնոցից[3],

Դեպի անեղանակ մի աշխարհ, ուր ծիծաղելու եք, բայց ոչ բոլոր ձեր ծիծաղները, լացելու եք, բայց ձեր ոչ բոլոր արցունքները։

Սերը միայն ինքնիրեն է տալիս և միայն ինքնիրենից է վերցնում.

Սերը չի սեփականացնում, ոչ էլ սեփականացվում է,

Որովհետև սերը սիրով ինքնաբավ է։

Երբ սիրում ես, պետք չէ ասես՝ «Աստված իմ սրտում է», այլ՝ «Ես Աստծո սրտում եմ»։

Եվ մի՛ մտածեք, որ կարող եք սերն ուղղորդել, որովհետև սե՛րը, եթե ձեզ արժանի համարի, ուղղորդում է ձեզ։

Սերը ուրիշ ցանկություն չունի, բացի իր լրումին հասնելուց,

Բայց եթե սիրես և ցանկությունն անհրաժեշտ համարես, սրանք թող լինեն ցանկություններդ.

Հալվել և լինել հոսուն առվակի պես, որ իր մեղեդին է երգում գիշերին,

Գիտակցել ծայրահեղ քնքշության ցավը,

Սիրո սեփական ըմբռնումիցդ վիրավորվել,

Եվ կամովին ու բերկրանքով արյունոտվել,

Ցայգալույսին արթնանալ թև առած սրտով ու շնորհակալություն հայտնել սիրո մի նոր օրվա համար,

Միջօրեին հանգչել և խոկալ սիրո հոգեզմայլությունը,

Վերջալույսին տուն վերադառնալ երախտագիտությամբ,

Եվ ապա ննջել՝ սիրածիդ համար մի աղոթք սրտումդ ու փառաբանանքի մի երգ շրթներիդ վրա։

ԱՄՈՒՍՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Հետո Ալմիտրան դարձյալ խոսեց և ասաց.

— Տե՛ր, ամուսնությո՞ւնն ինչ է։

Եվ նա պատասխանեց՝ ասելով.

— Միասին ծնվել եք և միասին եք լինելու հավիտյան։

Միասին պիտի լինեք, երբ մահվան սպիտակ թևերը տարտղնեն ձեր օրերը,

Այո՛, միասին պիտի լինենք նույնիսկ Աստծո լուռ հիշողության մեջ,

Բայց ձեր միասնության մեջ թող միջոցներ լինեն,

Եվ թող երկնքի քամիները ձեր միջև պարեն։

Սիրեցե՛ք զմիմյանս, բայց սերը կաշկանդումի մի՛ վերածեք,

Այլ ձեր հոգիների ափերի միջև սերը շարժուն ծով թող լինի,

Լցրե՛ք իրար բաժակները, բայց միևնույն բաժակից մի՛ խմեք,

Մեկդ մյուսին ձեր հացից տվե՛ք, բայց միևնույն նկանակից մի՛ կերեք,

Երգե՛ք ու պարե՛ք միասին և ուրախ եղեք, բայց թող յուրաքանչյուրդ առանձին լինի,

Ինչպես որ վինի լարերն են առանձին, թեև միևնույն երաժշտությամբ են թրթռում։

Ընծայե՛ք ձեր սրտերը, բայց ի պահ մի՛ դրեք,

Որովհետև միայն Կյանքի ձեռքը կարող է ձեր սրտերը պարփակել,

Եվ միասին կանգնեցե՛ք, բայց ոչ իրար շատ մոտ,

Որովհետև տաճարի սյուները իրարից հեռու են կանգնում

Եվ կաղնին ու մշկենին իրար ստվերի մեջ չեն աճում։

ԶԱՎԱԿՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

Եվ մի կին, որ մի երեխա էր սեղմել կրծքին, ասաց.

— Զավակների մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա ասաց.

— Ձեր մանուկները ձեր զավակները չեն,

Նրանք տղաներն ու աղջիկներն են Կյանքի տենչանքի,

Նրանք ձեր միջով են գալիս, բայց ոչ ձեզանից,

Ու թեև ձեզ հետ են, սակայն ձեզ չեն պատկանում։

Նրանց կարող եք ձեր սերը տալ, բայց ոչ ձեր մտածումները,

Որովհետև իրենց ուրույն մտածումներն ունեն.

Կարող եք հյուրընկալել նրանց մարմինները, բայց ոչ հոգիները,

Որովհետև նրանց հոգիները բնակվում են վաղվա տանը, ուր ձեր երազներում իսկ չեք կարող այցելել։

Կարող եք ձգտել նրանց պես լինել, բայց մի՛ փորձեք նրանց նմանեցնել ձեզ,

Որովհետև կյանքը հետ չի գնա, ոչ էլ երեկվա հետ է համենում։

Դուք աղեղներն եք, որոնցից նետերի պես արձակվում են ձեր կենդանի զավակները։

Նետաձիգը անհունի ուղու վրա նշանակետն է տեսնում ու Իր զորությամբ ձեզ ձգում այնպես, որ նետերն արագ ու հեռու գնան։

Նետաձիգի ձեռքում ձեր կծկումը թող գոհության համար լինի,

Որովհետև, ինչպես որ Նա սիրում է թռչող նետը, նույնպես և կայուն աղեղն է սիրում։

ՏԱԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հետո հարուստ մի մարդ ասաց.

— Տալու մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց.

— Շատ քիչ տված կլինեք, երբ ձեր ստացվածքներից տաք։

Ճշմարտապես տված կլինեք միայն այն ժամանակ, երբ դուք ձեզանից տաք.

Որովհետև ի՞նչ են ձեր ստացվածքները, եթե ոչ բաներ, որոնք պահում եք ու պահպանում եք այն վախով, որ վաղը կարող է դրանց պետքն ունենաք.

Եվ վա՜ղը, ի՞նչ է բերելու վաղը այն խոհեմ շանը, որը դեպի սուրբ քաղաք առաջացող ուխտավորներին հետևելու պահին անհետ ավազի մեջ ոսկորներ է թաղում։

Եվ ի՞նչ է կարիքի վախը, եթե ոչ կարիքն ինքնին.

Անհագ ծարավի արտահայտություն չէ՞ ծարավելու երկյուղը, երբ ջրհորդ լիքն է։

Կան այնպիսիք, որոնք իրենց շա՛տ ունեցածից քիչ են տալիս, և սա անում են երախտագիտություն ակնկալելու համար, ու նրանց թաքուն ա՛յս իղձը նվերները անսուրբ է դարձնում։

Եվ կան այնպիսիք, որոնք քիչ ունեն և ամբողջն են տալիս.

Սրանք կյանքի ու կյանքի պարգևի հավատացողներ են, ու նրանց արկղը երբեք դատարկ չի լինում։

Կան այնպիսիք, որոնք ուրախությամբ են տալիս, և այդ ուրախությունը նրանց վարձատրությունն է։

Եվ կան այնպիսիք, որոնք ցավով են տալիս, և այդ ցավը նրանց մկրտությունն է։

Եվ կան այնպիսիք, որոնք ցավ չեն զգում տալու ժամանակ, ոչ էլ հաճույք են փնտրում, ոչ էլ տալիս են առաքինության մտահոգությամբ,

Տալիս են ինչպես հեռավոր հովտի մրտենին իր բույրն է արտաշնչում տարածության մեջ.

Այսպիսիների ձեռքերի միջից է Աստված խոսում ու նրանց աչքերի հետևից ժպտում աշխարհին։

Լավ է տալ, երբ խնդրվում է, բայց ավելի լավ է տալ առանց խնդրանքի, հասկացողությամբ:

Եվ առատաձեռն մարդու համար մի ստացող փնտրելն ավելի մեծ հաճույք է, քան տալը։

Իսկ կա՞ մի բան, որն անհրաժեշտ է պահել,

Ամեն ինչ, որ ունես, մի օր տրվելու է.

Ուստի տուր հիմա՛, երբ տալու եղանակը դեռ քոնն է և ոչ ժառանգորդներինդ։

Հաճախ ասում եք. «Կուզենայի տալ, բայց միայն արժանիներին»,

Ձեր այգու ծառերն այդպես չեն ասում, ոչ էլ ձեր արոտների հոտերը։

Տալիս են, որպեսզի ապրեն, որովհետև պահելը ոչնչացում է։

Վստահաբար, նա որ արժանի է իր օրերն ու գիշերները ստանալու, նույնպես արժանի է ձեզանից ամեն ուրիշ բան ստանալու,

Եվ նա, որ արժանի է եղել կյանքի օվկիանոսից խմելու, իր բաժակը ձեր փոքր առվակից լցնելու էլ արժանի է։

Եվ ավելի մեծ ի՞նչ հատուցում կարող է լինել, քան այն, որ կայանում է ստանալու քաջության, վստահության և, ինչու չէ, ողորմության մեջ։

Եվ ո՞վ ես դու, որ առջևդ մարդիկ պատռեն իրենց կուրծքն ու մերկանան իրենց հպարտությունից, որպեսզի կարողանաս նրանց մերկ արժեքն ու անամոթ հպարտությանը գնահատել։

Ստուգի՛ր նախ, թե դու արժանի՞ ես տալու և տվչության գործիք դաոնալու։

Որովհետև իրականում կյանքն է, որ կյանքին է տալիս, մինչդեռ դու, որ քեզ տվող ես դավանում, մի վկա ես միայն։

Եվ դո՛ւք, ստացողնե՛ր, և բոլորդ էլ ստացողներ եք, երախտագիտության ոչ մի զգացում մի՛ տածեք, որպեսզի թե՛ դուք ձեզ և թե՛ տվողին լծի չկապեք։

Ընդհակառակը, բարձրացե՛ք տվողի հետ՝ նրա նվերներն իբրև թև գործածելով,

Որովհետև պարտահատույց լինելու մտատանջությունը համազոր է տվողի առատաձեռնությունը կասկածի տակ առնելուն. տվողին, որ անշահախնդիր հողն ունի իբրև մայր և Աստծուն՝ իբրև հայր։

ՈՒՏԵԼՈՒ ԵՎ ԽՄԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Ապա մի ծեր օթևանատեր ասաց.

— Ուտելու և խմելու մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա ասաց.

— Կուզենայի, որ կարողանայիք ապրել միայն հողի բույրով ու օդաբույսի պես լույսով սնվեիք։

Բայց քանի որ ուտելու համար պետք է սպանեք և ձեր ծարավը հագեցնելու համար նորածնին զրկեք իր մոր կաթից, թող ուրեմն ուտելն ու խմելը պաշտամունքի արարքներ լինեն։

Եվ թող ձեր սեղանը լինի մի խորան, որի վրա զոհաբերվում են անտառի ու դաշտի անմեղն ու անարատը, ի խնդիր ամեն ինչի, որ մարդու մեջ անարատ է և նույնիսկ ավելի անմեղ։

Երբ մի գազան սպանես, ասա՛ նրան սրտովին.

«Այն ուժը, որ սպանում է քեզ, ինձ էլ է սպանել, և ես էլ եմ վերանալու,

Որովհետև այն օրենքը, որ քեզ հանձնեց ինձ, ինձ էլ հանձնելու է ավելի ուժեղի ձեռքը։

Արյունդ ու արյունս ուրիշ բան չեն, եթե ոչ ավիշը, որ սնունդ է տալիս երկնքի ծառին»։

Եվ երբ մի խնձոր ես ճզմում ատամներովդ, սրտովին ասա՛ նրան.

«Հունդերդ պիտի ապրեն մարմնումս,

Եվ վաղվադ բողբոջները պիտի ծաղկեն սրտումս,

Եվ քո բույրը իմ շունչը պիտի լինի,

Եվ միասին պիտի ցնծանք բոլոր եղանակներին»։

Եվ աշնանը, երբ հնձանի համար հավաքում ես այգուդ խաղողները, սրտովին ասա՛.

«Ես էլ եմ մի խաղողի այգի, և պտուղս էլ պիտի հավաքվի հնձանի համար.

Եվ թարմ գինու պես պիտի պահվեմ հավիտենական կարասների մեջ»։

Եվ ձմռանը, երբ գինի ես խմում, սրտումդ մի երգ թող լինի ամեն գավաթի համար։

Եվ երգի մեջ աշնան օրերի, այգու ու հնձանի համար մաղթանքի մի խոսք թող լինի։

ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՄԱՍԻՆ

Ապա մի հողագործ ասաց.

— Աշխատանքի մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց՝ ասելով.

— Աշխատում եք, որպեսզի համաքայլ լինեք երկրի ու նրա հոգու հետ։

Որովհետև անգործ լինել՝ նշանակում է օտարանալ եղանակներին և դուրս գալ կյանքի շքերթից, որ վեհորեն ու խրոխտ համակերպումով դեպի անսահմանն է գնում։

Երբ աշխատում եք, մի սրինգ եք, որի սրտի միջից ժամերի մրմունջը երաժշտության է վերածվում։

Ձեզանից ո՞վ պիտի ուզենար համր ու անխոս մի եղեգ լինել, երբ իր շուրջն ամեն բան երգում է միաձայն։

Շարունակ ասվել է ձեզ, որ աշխատանքն անեծք է և տքնանքը՝ դժբախտություն։

Բայց ես ասում եմ ձեզ, որ երբ աշխատում եք, իրականացնում եք երկրի հեռավորագույն երազից մի մաս, որ ձեզ վիճակվել էր այն պահին, երբ ծնվել էր այդ երազը.

Եվ երբ փարվեք աշխատանքին, իրականում կյանքը սիրած կլինեք,

Եվ աշխատանքի միջով կյանքը սիրելը մտերմանալ է կյանքի խորագույն գաղտնիքի հետ։

Բայց եթե ձեր ցավի մեջ ծնվելը տառապանք կոչեք ու մարմնի հոգատարությունը՝ ձեր ճակատին գրված մի անեծք, այն ժամանակ պատասխանում եմ, թե ձեր ճակատի քրտինքից զատ ուրիշ ոչինչ պիտի չսրբի այն, որ գրված է։

Նաև ասվել է ձեզ, որ կյանքը մթություն է, և դուք ձեր խոնջանքի մեջ արձագանքում եք խոնջացածների ասածին։

Եվ ես ասում եմ, թե կյանքը իսկապես մթություն է, երբ մղում չկա.

Եվ ամեն մի մղում կույր է, երբ ճանաչողություն չկա.

Եվ ամեն ճանաչողություն զուր է, երբ աշխատանք չկա.

Եվ ամեն աշխատանք ապարդյուն է, երբ սեր չկա.

Եվ երբ սիրով եք աշխատում, ձեր անձը միացնում եք ինքներդ ձեզ, իրար և Աստծուն։

Եվ ի՞նչ է սիրով աշխատելը.

Ձեր սրտից քաշված թելերով կտավը հյուսելն է այնպես, որ կարծեք ձեր սիրածն հագնելու է այն։

Խանդաղատանքով մի տուն շինելն է այնպես, որ կարծեք ձեր սիրածը բնակվելու է նրանում։

Գորովով սերմեր ցանել և ուրախությամբ հունձքը քաղելն է այնպես, որ կարծեք ձեր սիրածն ուտելու է պտուղները։

Ձեր կերպարանափոխված բոլոր բաները կենսավորելն է ձեր հոգու ուրույն շնչով,

Եվ գիտակցելը, թե բոլոր օրհնյալ մեռյալները ձեր շուրջը կանգնել ու նայում են։

Հաճախ լսել եմ ձեզ, երբ, կարծեք քնի մեջ խոսելով, ասում եք. «Նա, որ աշխատում է մարմարով և քարի մեջ իր հոգու ուրույն կերպարանքն է գտնում, ավելի ազնիվ է, քան նա, որ հողն է հերկում։

Եվ նա, որ ծիածանը իր ափերի մեջ է առնում, որպեսզի այն մարդու նմանությամբ մի կտավի վրա տարածի, ավելի է, քան նա, որ մեր ոտքերի համար սանդալներ է պատրաստում»։

Բայց ես ասում եմ ոչ թե քնի մեջ, այլ միջօրեի լայնարթնության մեջ, որ քամին ավելի քաղցրությամբ չի խոսում հսկա կաղնիների հետ, քան խոտի վերջին ծղոտների.

Եվ միայն նա է մեծ, որ ուրույն սիրով ավելի քաղցրացած մի երգի է փոխակերպում քամու ձայնը։

Աշխատանքը տեսանելի դարձած սերն է։

Եվ եթե սիրով չեք կարող աշխատել, այլ միայն տհաճությամբ, նախընտրելի է, որ լքեք ձեր գործը և նստեք տաճարի դարպասին ու ողորմություն ստանաք նրանցից, որ ուրախությամբ են աշխատում։

Որովհետև, եթե անտարբերությամբ եք հացը թխում, թխում եք դառնահամ մի հաց, որ միայն մարդու քաղցածության կեսն է հագեցնում։

Եվ եթե դժկամությամբ եք ողկույզները ճզմում, ձեր դժկամությունը թույն պիտի թորի գինու մեջ։

Եվ եթե նույնիսկ հրեշտակների պես երգեք, բայց երգելը չսիրեք, մարդու ականջներն եք խցանելու օրվա և գիշերվա ձայների հանդեպ։

ՈՒՐԱԽՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՏԽՐՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Ապա մի կին ասաց.

— Ուրախության ու տխրության մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց.

— Ձեր ուրախությունը ձեր դիմակազերծյալ տխրությունն է։

Եվ նույն այն հորը, որտեղից բխում է ձեր ծիծաղը, հաճախ լցված էր ձեր արցունքներով։

Եվ ինչպե՞ս կարող է այլ կերպ լինել։

Որքան տխրությունն ավելի խորը խարանի ձեր էությունը, այնքան ավելի ուրախություն կարող եք պարփակել։

Գինին պարփակող ձեր գավաթը ճիշտ նույն բաժակը չէ՞, որ բրուտի հնոցում էր թրծված։

Եվ վինը, որ գգվում է ձեր հոգուն, նույն այն փայտը չէ՞, որ դանակներով էր փորված։

Երբ ուրախ եք, ձեր սրտի խորքը նայեք ու տեսնելու եք, որ ձեզ ուրախություն է պատճառում միայն այն, որ ձեզ տխրություն էր պատճառել։

Երբ տխուր եք, դարձյալ ձեր սրտերի մե՛ջ նայեք, և պիտի տեսնեք, թե իրականում լալիս եք այն բանի համար, որ ձեր հրճվանքն էր եղել։

Ձեզանից ոմանք ասում են. «Ուրախությունը տխրությունից ավելի մեծ է», իսկ ուրիշներն ասում են. «Ո՛չ, տխրությունն է ավելի մեծը»։

Բայց ես ասում եմ ձեզ.

— Նրանք անբաժանելի են։

Միասին են գալիս, և երբ մեկն առանձին ձեզ հետ նստի ձեր սեղանին, հիշե՛ք, որ մյուսը ձեր անկողնու վրա է քնած։

Իրավամբ, դուք կշեռքների պես կախված եք ձեր տխրության ու ուրախության միջև։

Անշարժ և հավասարակշռված եք միայն այն ժամանակ, երբ դատարկ եք։

Իր արծաթն ու ոսկին կշռելու նպատակով երբ գանձապահը վերցնի ձեզ, ձեր ուրախությունը կամ տխրությունը կազդի կշեռքի վրա։

ՏՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

Ապա մի որմնադիր առաջ եկավ ու ասաց.

— Տների մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց ու ասաց.

— Ձեր երևակայությամբ մի ամպհովանի սարքեք անապատում՝ նախքան քաղաքի պարիսպների մեջ մի տուն սարքելը։

Որովհետև, ինչպես որ դո՛ւք ամեն վերջալույսին տունդարձ ունեք, նույնպես էլ ձեր ներսի թափառականը՝ միշտ հեռավորն ու մենակը։

Ձեր տունը ձեր ավելի ընդարձակ մարմինն է։

Աճում է արևի տակ ու քնում է երեկոյան անդորրության մեջ, ու երազից զուրկ չէ։ Չի՞ երազում ձեր տունը։ Եվ երազելով չի՞ թողնում քաղաքը՝ դեպի պուրակ կամ բլրագագաթ ուղղվելու համար։

Երանի՜ թե կարողանայի ափիս մեջ հավաքել ձեր տները և սերմնացանի պես տարտղնեի նրանք անտառի ու մարգագետնի վրա։

Երանի՜ թե հովիտները ձեր փողոցները լինեին և կանաչ արահետները՝ ձեր ծառուղիները, որպեսզի իրար որոնեիք այգիներում և գայիք հողի բուրմունքը ձեր զգեստների մեջ հավաքած։

Բայց այս բոլորը դեռ լինելու պատրաստ չեն։

Իրենց վախի մեջ՝ ձեր նախահայրերը ձեզ շատ մոտ մեկտեղեցին։ Ու այդ վախը մի քիչ էլ է տևելու։ Ձեր քաղաքի պատերը որոշ ժամանակ էլ են բաժանելու ձեր օջախները՝ ձեր դաշտերից։

Եվ մարդի՛կ Օրֆալեզի, ասացե՛ք ինձ. ի՞նչ ունեք այս տներում, և ի՞նչ եք պահպանում կողպած դռների հետևում։

Խաղա՞ղ եք և ունե՞ք այն հանդարտ մղումը, որ ձեր ուժը կհայտնաբերի.

Ունե՞ք հիշատակներ, որոնք իբրև շողացող կամարներ ոստայնում են մտքի գագաթները։

Ունե՞ք գեղեցկություն, որ սիրտը փայտից ու քարից կերտված առարկաներից դեպի սուրբ լեռն է առաջնորդում։

Ասացեք ինձ, սրանք ունե՞ք ձեր տներում,

Թե՞ միայն հանգիստ և հանգստի կիրք. գաղտագողի այն երևույթը, որ իբրև հյուր մտնում է ձեր տուն, ապա լինում է հյուրընկալ և վերջապես՝ տանտեր։

Այն ժամանակ նա լինում է մի գազան վարժեցնող և կարթով ու խարազանով խամաճիկների է վերածում ձեր մեծ իղձերը։

Հակառակ մետաքսյա ձեռքերին՝ սիրտը երկաթ է։

Օրորով քնեցնում է ձեզ, որպեսզի միայն կանգնի ձեր անկողնու մոտ և հեգնի մարմնի արժանապատվությունը։

Ծաղրի առարկա դարձնի ձեր առողջ զգայարանները և դյուրաբեկ անոթների պես խառնաշփոթ վիճակի մեջ դնի դրանք։

Իրավամբ, հանգստի կիրքը սպանում է հոգու հուզմունքը և ապա հեգնածիծաղ քայլում նրա հուղարկավորությանը։

Բայց դո՛ւք, զավակնե՛ր տարածության, անհանդարտներ՝ հանդարտ վիճակում, պիտի չթակարդվեք և ոչ էլ ընտելանաք։

Ձեր տունը մի խարիսխ չի լինելու, այլ մի կայմ։

Նա վերքերը ծածկող պսպղուն մի թաղանթ պիտի չլինի, այլ աչքը պահպանող մի կոպ։

Պիտի չծալեք ձեր թևերը, որպեսզի կարողանաք դռներից ներս անցնել, ոչ էլ խոնարհեցնեք ձեր գլուխները, որպեսզի ձեղունին չզարնվեն, ոչ էլ վախենաք շնչելուց՝ պատերի ճաթրտյունի ու փուլ գալու հավանականությունը նկատի ունենալով։

Պիտի չբնակվեք մեռյալների կողմից ապրողների համար շինված շիրիմների մեջ։

Ու թեև շքեղ ու փառավոր, ձեր տունը պիտի չպահի ձեր գաղտնիքը, ոչ էլ պատսպարի ձեր բաղձանքը։

Որովհետև այն, որ ձեր մեջ անհուն է, բնակվում է երկնքի ապարանքի մեջ, որի դուռը այգաբացի մառախուղն է և որի պատուհանները գիշերվա երգերն ու լռություններն են։

ՀԱԳՈՒՍՏՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

Եվ ջուլհակն ասաց.

— Հագուստների մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց.

— Ձեր հագուստները ձեր գեղեցկության մեծ մասն են քողարկում, բայց ոչ գեղեցիկը չեն ծածկում։

Եվ թեև հագուստների մեջ եք փնտրում առանձնական մտերմության ազատությունը, նրանց մեջ թերևս մի ասպազեն և կամ մի կապանք գտնեք։

Երանի՜ կարողանայիք արևին ու քամուն հանդիպել առավել ձեր մաշկով ու նվազ՝ ձեր հանդերձանքով։

Որովհետև կյանքի շունչը արևի լույսի մեջ է և նրա ձեռքը՝ քամու մեջ։

Ձեզանից ոմանք ասում են. «Հյուսիսի հողմն է հյուսել այն զգեստները, որը մենք հագնում ենք»։

Եվ ես ասում եմ.

— Այո, հյուսիսի հողմն էր։

Բայց ամոթն էր իր ջահրակը, ու մկանների ջլատումն էր իր կարը։

Եվ երբ գործը ավարտեց, քրքջաց անտառում։

Մի՛ մոռացեք, որ համեստությունը վահան է պիղծի աչքի դեմ։

Եվ երբ պիղծը մահանում է, ի՞նչ է մնում իր համեստությունից, բացի մի ոտնակապից և մտքի մի մոլորանքից։

Եվ մի՛ մոռացեք, որ հողը հաճոյանում է՝ զգալով ձեր մերկ ոտքերը, ու քամիները ցանկանում են ձեր մազերի հետ խաղալ։

ԱՌՈՒԾԱԽԻ ՄԱՍԻՆ

Եվ մի վաճառական ասաց.

— Առուծախի մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց՝ ասելով.

— Երկիրն իր պտուղը ձեզ է տալիս, ու կարիք չեք զգալու, եթե միայն ձեր ձեռքերը լցնելու կերպը իմանաք։

Երկրի պարգևները փոխանակելով եք առատություն գտնելու ու գոհանալու։

Այսուհանդերձ, եթե փոխանակումը սիրով և ազնիվ արդարությամբ տեղի չունենա, ոմանք ագահության պիտի առաջնորդվեն, իսկ ուրիշները՝ անոթության։

Դուք, աշխատավորնե՛ր ծովի ու դաշտերի ու այգիների, երբ շուկայում հանդիպեք ջուլհակների և բրուտների և համեմահավաքների,

Ոգեկոչեցեք երկրի ամենակալ ոգուն, որպեսզի ներկա լինի ձեր մեջ և սրբագործի նժարներն ու հսկի արժեքների ճշգրիտ փոխանակումը։

Եվ մի՛ հանդուրժեք, որ դատարկ ձեռքերով մարդիկ մասնակցեն ձեր գործարքներին, որովհետև նրանք ձեր աշխատանքի փոխարեն իրենց խոսքերն են ծախելու։

Այսպիսի մարդկանց պետք է ասեք.

«Մեզ հետ դա՛շտ եկեք կամ մեր եղբայրների հետ ծո՛վ գնացեք և նետե՛ք ձեր ուռկանը.

Որովհետև հողն ու ծովը նույնքան առատաձեռն են գտնվելու ձեր հանդեպ, որքան՝ մեր»։

Եվ եթե երգիչները, պարողներն ու սրնգահարներն էլ գան այնտեղ, նրանց նվերներն էլ գնե՛ք։

Որովհետև նրանք էլ պտղահավաքներ ու կնդրուկահավաքներ են և ինչ որ բերում են, թեև երազակերտ, սակայն, հանդերձ է և սնունդ ձեր հոգու համար։

Եվ շուկայից հեռանալուց առաջ ուշադի՛ր եղեք, որ ոչ ոք ձեռնունայն մեկնած չլինի։

Որովհետև երկրի ամենակալ ոգին քամու վրա խաղաղությամբ չի քնելու, մինչև որ ամենավերջինի կարիքները գոհացված չլինեն։

ՈՃՐԻ ԵՎ ՊԱՏԺԻ ՄԱՍԻՆ

Այն ժամանակ քաղաքի դատավորներից մեկն առաջ անցավ ու ասաց.

— Ոճրի և պատժի մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց՝ ասելով.

— Երբ ձեր հոգին հածում է քամու վրա,

Այն ժամանակ դուք, առանձին ու անհակակշիռ, սխալ եք գործում ուրիշների և հետևաբար՝ ինքներդ ձեր հանդեպ։

Եվ գործված այդ սխալի համար պետք է բախեք օրհնյալների դարպասը և աննկատ սպասեք մի պահ։

Օվկիանոսի պես է ձեր աստվածամատույց էությունը.

Հավիտենապես անաղարտ է մնում։

Եվ եթերի պես միայն թևավորներին է բարձրացնում։

Նույնիսկ արևի պես է նա։

Չի ճանաչում խլուրդի ճամփաներն ու չի փնտրում օձի ծերպերը։

Բայց ձեր աստվածամատույց էությունը առանձին չի բնակվում ձեր հոգիներում։

Դեռ շատ բան մարդկային է ձեր մեջ և շատ բան՝ մարդկայինից ցածր։

Այլ անկերպարան մի գաճաճ, որ քնած շրջում է մշուշի մեջ՝ իր սեփական զարթնումը որոնելով։

Եվ հիմա պիտի ուզենայի խոսել ձեր մեջ գտնվող մարդկայինի մասին,

Որովհետև նա է և ոչ ձեր աստվածամատույց էությունը, ոչ էլ մշուշի ոգին, որ գիտի, ճանաչում է ոճիրն ու ոճրի պատիժը։

Հաճախ լսել եմ ձեզ, երբ խոսում եք սխալ գործողի մասին, կարծեք նա ձեզանից մեկը չլիներ, այլ ինքնակոչ մի օտարական ձեր մեջ։

Բայց ես ասում եմ.

— Ինչպես որ սուրբն ու ուղղամիտը ավելի չեն կարող բարձրանալ քան բարձրագույնը, որ կա ձեր յուրաքանչյուրի մեջ,

Նույնպես և չարն ու թույլը ավելի չեն կարող ստորանալ, քան ստորագույնը, որ նույնպես ձեր մեջ է։

Եվ ինչպես որ մի տերև անգամ չի դեղնում առանց ամբողջ ծառի լուռ գիտակցության,

Այդպես էլ սխալ գործողը չի կարող սխալվել առանց ձեր բոլորի ծածուկ կամքի։

Մի թափորի պես, միասնաբա՛ր քայլում եք դեպի ձեր աստվածամատույց էությունը։

Դո՛ւք եք ճանապարհը և ճանապարհորդները։

Եվ երբ ձեզանից մեկն ընկնում է, ընկնում է նրանց համար, որ իր հետևում են, առ ի զգուշացում գայթակղության քարից։

Այո՛, նա ընկնում է նաև իրենից առաջ անցած ճանապարհորդների համար, որոնք, թեև ավելի արագ ու հաստատաքայլ, այսուհանդերձ չեն վերցրել գայթակղության քարը։

Ասեմ նաև ա՛յս, թեև խոսքը կարող է ծանր կշռել ձեր սրտերին.

Սպանվածը հաշվետվությունից զերծ չէ իր սպանության համար,

Եվ կողոպտվածն անմեղադրելի չէ կողոպտված լինելու համար,

Ուղղամիտն անպարտ չէ չարի արարքներից,

Եվ մաքրամաքուրն անմասն չէ ոճրագործի արածներից։

Այո՛, հանցանք գործողը հաճախ զոհն է իր արարքից տուժողի։

Եվ դեռ ավելին, դատապարտյալը հաճախ անմեղի ու անպարտի բեռի կրողն է։

Չեք կարող զատորոշել արդարն անարդարից և բարին չարից,

Որովհետև նրանք միասին են կանգնում արևի դիմաց, ինչպես որ սև դերձանն ու ճերմակն են միասին հյուսված։

Եվ երբ սև դերձանը պոկվի, ջուլհակը պիտի զննի ամբողջ կտավը, նաև քննի ջահրակը։

Եթե ձեզանից մեկն անհավատարիմ կնոջը դատի կանչի,

Թող կշռի նաև նրա ամուսնու սիրտը և խորաչափի նրա հոգին։

Եվ նա, որ պիտի ուզենար խարազանել կարգազանցին, թող նախ քննի զոհի հոգին։

Եվ եթե ձեզանից մեկը պիտի ուզեր ուղղամտության անունից պատժել ու կացնահարել չարիքի ծառը, թող լավ նայի նրա արմատներին։

Եվ արդարև, հողի անձայն սրտում իրար փաթաթված է գտնելու բարու ու չարի, պտղատուի ու անպտուղի արմատները։

Եվ դուք, դատավորնե՛ր, որ ուզում եք արդար լինել,

Ի՞նչ վճիռ էիք արձակելու նրա նկատմամբ, որ թեև մարմնով պարկեշտ, բայց հոգով մի ավազակ է։

Ի՞նչ պատիժ պիտի սահմանեիք նրա համար, որ մարմնապես սպանող է, բայց հոգեպես սպանված։

Եվ ինչո՞վ պիտի ամբաստանեիք նրան, որ գործնապես մի խարդախ և հարստահարիչ է,

Բայց նաև վշտահար է ու ընդվզած։

Եվ ինչպե՞ս պիտի պատմեիք նրանց, որոնց զղջումն արդեն ավելի մեծ է, քան իրենց գործած սխալները։

Զղջումն արդարությունը չէ՞, որ գործադրվում է նույն այն օրենքով, որին պիտի ուզենայիք ծառայել։

Այսուհանդերձ, զղջումը չեք կարող բարդել անմեղի վրա, ոչ էլ այն վանել հանցավորի սրտից։

Անհրավեր կերպով այցելելու է գիշերվա մեջ, որպեսզի մարդիկ արթնանան և իրենց նայվածքները սևեռեն իրենք իրենց վրա։

Եվ դուք, որ հասկանալ եք ուզում արդարությունը, ինչպե՞ս պիտի հասկանաք, եթե պայծառ լույսի տակ չդիտեք բոլոր արարքները։

Միայն այն ժամանակ պիտի իմանաք, որ կանգունն ու անկյալը նույն անձն է՝ կանգնած՝ իր գաճաճ ինքնության գիշերվա ու աստվածամատույց էության ցերեկվա միջև, աղջամուղջում։

Եվ որ տաճարի անկյունաքարն ավելի բարձր չէ, քան նրա ամենախոր հիմնաքարը։

ՕՐԵՆՔՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

Այն ժամանակ մի իրավաբան ասաց.

— Իսկ ի՞նչ եք մտածում մեր Օրենքների մասին, տե՛ր։

Եվ նա պատասխանեց.

— Հրճվում եք օրենքներ հաստատելով,

Սակայն ավելի եք հրճվում դրանք խախտելով,

Օվկիանոսի մոտ խաղացող մանուկների պես, որոնք հարատևորեն ավազից աշտարակներ են սարքում ու հետո ծիծաղով քանդում դրանք։

Բայց մինչ սարքում եք ձեր ավազե աշտարակները, օվկիանոսը հավելյալ ավազ է բերում ափ, և երբ քանդում եք դրանք, օվկիանոսը ծիծաղում է ձեզ հետ։

Ի՞նչ ասել, սակայն, նրանց մասին, որոնց համար կյանքը մի օվկիանոս, իսկ մարդկային օրենքներն ավազից աշտարակներ չեն,

Այլ կյանքը մի ժայռ է, և օրենքը՝ հատիչ, որով պիտի ուզենային ժայռը իրենց նմանությամբ քանդակել։

Եվ ի՞նչ ասել հաշմանդամի մասին, որ ատում է պարողներին։

Եվ ի՞նչ ասել այն եզան մասին, որ սիրում է լուծը և մոլորյալ ու թափառական է համարում անտառի եղնիկին ու այծյամին։

Եվ ի՞նչ ասել ծեր օձի մասին, որ չի կարող փոխել իր շապիկն ու մերկ ու անամոթ է որակում բոլորին։

Եվ նրա մասին, որ շուտ է գալիս հարսանիքի խնջույքին և հղփացած ու հոգնած մեկնում է՝ ասելով, թե խնջույքները զանցանքներ են, իսկ հրավիրյալները՝ օրինազանցներ։

Ի՞նչ ասել սրանց մասին, բացի նրանից, որ նրանք էլ արևի լույսին են կանգնում, բայց իրենց մեջքը նրան են դարձնում։

Նրանք միայն իրենց ստվերն են տեսնում, և իրենց ստվերները իրենց օրենքներն են։

Ու ի՞նչ է արևը նրանց համար, եթե ոչ ստվերներ սփռող։

Եվ ի՞նչ է օրենքներին ենթարկվելը, եթե ոչ ծռվել ու գետնի վրա ստվերներ ուրվագծելը։

Բայց ձեզ, որ դեպի արևն եք քայլում, գետնի վրա նկարված ի՞նչ պատկերներ կարող են գրավել։

Դուք, որ քամու հետ եք սլանում, ո՞ր հողմացույցը կարող է որոշել ձեր ուղղությունը։

Մարդկային ո՞ր օրենքը պիտի կաշկանդի ձեզ, եթե փշրեք ձեր լուծը, բայց ոչ բանտարկյալի դռան վրա։

Ի՞նչ օրենքներից պիտի վախենաք, եթե պարեք, բայց չգայթեք ուրիշի երկաթյա շղթաների վրա։

Եվ ո՞վ է նա, որ ձեզ դատի պիտի տա, եթե ձեր հագուստը պատռեք, բայց այն ուրիշի ճանապարհի վրա չթողեք։

Ժողովո՛ւրդ Օրֆալեզի, կարող եք խլացնել թմբուկը և թուլացնել քնարի լարերը, բայց ո՞վ պիտի արգելի արտույտի երգը։

ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Եվ մի հռետոր ասաց.

— Ազատության մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց.

— Քաղաքի դարպասի և ձեր բնակարանի կրակարանների մոտ հաճախ տեսել եմ ձեզ, երբ ծնրադրում եք ու պաշտում ձեր ազատությունը,

Ինչպես ստրուկներն են իրենք իրենց նվաստացնում բռնակալի առջև ու իրենց հոշոտողին են փառաբանում։

Այո՛, տաճարի պուրակի ու միջնաբերդի ստվերի մեջ տեսել եմ ձեր միջի ամենաազատներին, որոնք ազատությունը կրում են որպես լուծ ու ձեռնակապ։

Եվ սիրտս արյունոտվեց, որովհետև ազատ կարող եք լինել միայն այն ժամանակ, երբ ազատություն որոնելու ցանկությունն իսկ դառնում է ասպազեն, և երբ դադարում եք ազատության՝ իբրև նպատակի ու լիացումի մասին խոսելուց։

Իսկապես ազատ պիտի լինեք, երբ ձեր ցերեկներն առանց հոգսի ու ձեր գիշերներն առանց կարիքի և վշտի չանցնեն։

Այլ երբ այս բաները պարուրեն ձեր կյանքը, ու դուք նրանցից վեր բարձրանաք՝ մերկ ու անկաշկանդ։

Եվ ինչպե՞ս վեր պիտի բարձրանաք ձեր ցերեկներից ու գիշերներից, քանի դեռ չեք փշրել շղթաները, որ դուք ձեր խելահասության արշալույսին ամրացրել էիք ձեր միջօրեի շուրջը։

Իրականում այն, որ ազատություն եք կոչում, այդ շղթաներից ամրագույնն է, թեև նրա օղակները փողփողում են արևի տակ ու ձեր աչքերն են շլացնում։

Եվ ի՞նչ եք արհամարհում, եթե ոչ ձեր իսկ անձից մասնիկներ, որոնցից հրաժարվում եք, որպեսզի ազատ լինեք։

Եթե անարդար մի օրենք է, որ պիտի ուզեիք ջնջել, այդ օրենքը գրվել է ձեր իսկ ձեռքերով ու ձեր իսկ ճակատի վրա։

Չեք կարող այն սրբել ձեր օրինագրքերն այրելով կամ ձեր դատավորների ճակատները լվանալով, թեկուզ ամբողջ ծովը դատարկեք դրանց վրա։

Եվ եթե մի բռնակալ է, որին պիտի ուզեիք գահընկեց անել, ուշադի՛ր եղեք, որ նախ ձեր մեջ կանգնեցված նրա գահը կործանվի։

Որովհետև բռնատերը ինչպե՞ս կարող է իշխել ազատ ու հպարտ մարդկանց վրա, եթե նրանց ազատության մեջ բռնակալություն և նրանց հպարտության մեջ ամոթանք չլինի։

Եվ եթե մի հոգս է, որը պիտի ուզեիք թոթափել, այդ հոգսը ձե՛ր իսկ կողմից էր ընտրված ու պարտադրված չէր ձեզ։

Եվ եթե մի վախ է, որ պիտի ուզեիք փարատել, այդ վախի բույնը ձեր սրտում է և ոչ թե վախեցնողի ձեռքում։

Իրավամբ, ձեր հոգում հարատև կիսապարուրանքով շարժվում են հակադիր զույգեր՝ ըղձալին և սարսափելին, խորշելին և սիրելին, հետապնդվածն ու այն, որից խույս տալ եք ուզում։

Սրանք իրար կապված զույգերի պես են շարժվում ձեր մեջ՝ իբրև լույս ու ստվեր։

Եվ երբ ստվերը աղոտանում ու անհետանում է, լույսը, որ գալիս է, ուրիշ մի լույսի ստվեր է դառնում։

Եվ այսպես էլ ձեր ազատությունը, երբ կորցնում է իր ոտնակապերը, ավելի մեծ ազատության ոտնակապն է դառնում։

ԲԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՈՒ ՀՈՒԶՄՈՒՆՔԻ ՄԱՍԻՆ

Եվ քրմուհին դարձյալ խոսեց ու ասաց.

— Բանականության ու հուզմունքի մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց՝ ասելով.

— Ձեր հոգին հաճախ մի ռազմադաշտ է, որտեղ ձեր բանականությունն ու դատողությունը պատերազմ են մղում ձեր հուզմունքների ու ախորժակների դեմ։

Երանի՜ կարողանայի ձեր հոգու խաղաղարարը լինել, որպեսզի կարողանայի ձեր տարրերի աններդաշնակությունն ու հակամարտությունները վերածել մեկության ու մեղեդու։

Բայց ինչպե՞ս, եթե ինքներդ ևս չլինեք խաղաղարարներ, նույնիսկ ձեր բոլոր տարրերի սիրահարներ։

Ձեր բանականությունն ու հուզմունքները ձեր ծովագնաց հոգու ղեկն ու առագաստներն են։

Ձեր առագաստները կամ ղեկը կոտրվելու պարագայում կցնցվեք ու կքշվեք միայն կամ էլ կանշարժանաք ծովի բացերում։

Որովհետև բանականությունը եթե առանձին տիրի, կաշկանդող մի ուժ է, իսկ հսկողությունից զերծ հուզմունքը՝ մի բոց, որ այրում է մինչև ի՛ր իսկ ոչնչացումը։

Հետևաբար, ձեր հոգին թող ձեր բանականությունը բարձրացնի հուզմունքի բարձրության, որպեսզի կարողանա երգել.

Եվ թող բանականությամբ ուղղի ձեր հուզմունքը, որպեսզի այն կարողանա ապրել իր իսկ ամենօրյա հարությունը և փյունիկի նման վեր բարձրանալ իր իսկ մոխիրներից։

Պիտի ուզենայի, որ ձեր դատողությունն ու ախորժակը ընդունեիք իբրև ձեր տան երկու սիրելի հյուրերի։

Վստահաբար մեկին մյուսից ավելի պիտի չպատվեիք, որովհետև նա, որ ավելի ուշադիր է լինում մեկի հանդեպ, երկուսի սերն ու վստահությունն է կորցնում։

Լեռներում, նստելով սպիտակ բարդիների զով շուքին ու ըմբոշխնելով հեռավոր դաշտերի ու մարգագետինների խաղաղությունն ու անդորրությունը,— այն ժամանակ թող ձեր սիրտը լռության մեջ ասի. «Աստված հանգչում է բանականության մեջ»։

Եվ երբ փոթորիկը գա, ու հողմն անտառը ցնցի, և որոտումն ու կայծակը երկնքի վեհափառությունը հռչակեն, ապա թող ձեր սիրտը երկյուղածությամբ ասի. «Աստված հուզմունքի մեջ է շարժվում»։

Եվ քանի որ Աստծո ոլորտի վրա մի շունչ եք ու Նրա անտառում մի տերև, դուք էլ հանգչե՛ք բանականության մեջ ու շարժվեք հուզմունքի մեջ։

ՑԱՎԻ ՄԱՍԻՆ

Եվ մի կին խոսեց՝ ասելով.

— Ցավի մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա ասաց.

— Ձեր ցավը ձեր հասկացողությունը ներփակող պատյանի կոտրվելն է։

Ինչպես որ նույնիսկ պտուղի կորիզը պետք է կոտրվի, որպեսզի նրա սիրտը արևին պարզվի, այնպես էլ անհրաժեշտ է, որ ճանաչեք ցավը։

Եվ եթե կարողանայիք ձեր սիրտը ձեր կյանքի ամենօրյա հրաշքների զմայլանքի մեջ պահել, ձեր ցավը նվազ հրաշալի պիտի չթվար, քան ձեր ուրախությունը։

Եվ ձեր սրտի եղանակները պիտի ընդունեիք ճիշտ այնպես, ինչպես միշտ ընդունել եք ձեր դաշտերի վրայից անցնող եղանակները։

Եվ անդորրությամբ պիտի դիտեիք ձեր կսկիծի ձմեռների ամբողջ ընթացքը։

Ձեր ցավերի մեծամասնությունը ինքնապարտադրված է. նա այն լեղի դեղաջուրն է, որով ձեր միջի բժիշկը բուժում է ձեր հիվանդ անձը։

Ուստի վստահե՛ք բժշկին ու նրա դեղը խմե՛ք լռությամբ ու հանդարտությամբ:

Որովհետև, թեև նրա ձեռքը ծանր ու կարծր է, այն առաջնորդված է Անտեսանելիի գորովալի ձեռքով։

Թեև իր մատուցած բաժակը այրում է ձեր շրթները, կերպարանք է ստացել այն կավից, որ Բրուտը խոնավացրել է Իր իսկ սուրբ արցունքներով։

ԻՆՔՆԱԳԻՏԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Եվ մի մարդ ասաց.

— Ինքնագիտակցության մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց՝ ասելով.

— Ձեր սրտերը լռելյայն գիտեն ցերեկների ու գիշերների գաղտնիքները։

Բայց ձեր ականջները ծարավում են ձեր սրտի գիտության ձայնին։

Ուզում եք գիտենալ բառերով, ինչ որ միշտ գիտեցել եք մտածումով։

Ուզում եք ձեր մատներով դիպչել ձեր երազների մերկ մարմնին։

Եվ լավ է, որ այդպես եք անում։

Ձեր հոգու թաքուն աղբյուրը պետք է ժայթքի և կարկաչելով դեպի ծով վազի։

Եվ ձեր անհուն խորությունների գանձը պետք է հայտնվի ձեր աչքերին։

Բայց ձեր անհայտ գանձը կշռող կշեռքներ թող չլինեն,

Եվ խորաչափող գործիքներով մի՛ խուզարկեք ձեր գիտակցության խորությունները։

Որովհետև մարդկային անձը մի ծով է՝ անսահման ու անչափելի։

Մի՛ ասեք. «Գտել եմ ճշմարտությունը», այլ միայն՝ «Գտել եմ մի ճշմարտություն»։

Մի՛ ասեք. «Գտել եմ հոգու ճամփան», այլ՝ «Հանդիպել եմ հոգուն, երբ քայլում էր իմ ճամփով»։

Որովհետև հոգին քայլում է բոլոր ճամփաներով։

Ու միագծորեն չի քայլում, ոչ էլ եղեգի պես է աճում։

Հոգին ինքնիրեն է բացահայտում որպես անհամար ծաղկատերև ունեցող լոտոս։

ՈՒՍՈՒՑԱՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Այն ժամանակ մի ուսուցիչ ասաց.

— Ուսուցանելու մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա ասաց.

— Ոչ ոք չի կարող ձեզ համար բացահայտել ուրիշ բան, եթե ոչ այն, որ արդեն կիսաքուն ընկողմանել է ձեր գիտակցության արշալույսի մեջ։

Ուսուցիչը, որ իր հետևորդների հետ քայլում է տաճարի ստվերում, իր իմաստությունից չէ, որ տալիս է, այլ իր հավատքից ու սիրուց։

Եթե իսկապես իմաստուն է, չի հրավիրի ձեզ իր իմաստության տունը մտնելու, այլ ձեզ կառաջնորդի դեպի ձեր իսկ մտքի սեմը։

Աստղագետը կարող է ձեզ ասել միջոցի իր ըմբռնման մասին, բայց չի կարող իր ըմբռնումը տալ ձեզ։

Երաժիշտը կարող է ձեզ համար երգել այն կշռույթով, որ ամբողջ տարածությունում է, բայց չի կարող ձեզ տալ այն ականջը, որ այդ կշռույթը պիտի ընկալի և ոչ էլ այն ձայնը, որ նրան պիտի արձագանքի։

Եվ նա, որ քաջածանոթ է թվերի գիտությանը, կարող է խոսել չափ ու կշռի բնագավառի մասին, բայց չի կարող ձեզ այնտեղ առաջնորդել։

Որովհետև մի մարդու տեսիլքն իր թևերը մի ուրիշի չի տրամադրում։

Եվ ինչպես որ յուրաքանչյուրդ մենակ է կանգնում Աստծո գիտակցության մեջ, այնպես էլ յուրաքանչյուրդ մենակ պետք է լինի Աստծո ի՛ր գիտակցության և հողի ի՛ր հասկացողության մեջ։

ԲԱՐԵԿԱՄՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Եվ մի երիտասարդ ասաց.

— Բարեկամության մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց՝ ասելով.

— Ձեր բարեկամը գոհացում ստացած ձեր կարիքն է։

Ձեր դաշտն է նա, որտեղ ցանում եք սիրով ու հնձում շնորհակալությամբ։

Եվ ձեր սեղանն է նա ու ձեր կրակարանը։

Որովհետև դուք նրա մոտ գալիս եք ձեր սովածությամբ ու նրան փնտրում խաղաղության համար։

Եվ երբ ձեր բարեկամն իր միտքը հայտնի ձեզ, չեք վախենա ձեր սեփական մտքի «ոչ»֊ից, ոչ էլ արգելք եք հանդիսանում նրա «այո»֊ին։

Եվ երբ լուռ է նա, ձեր սիրտը չի դադարի նրա սրտին ունկնդիր լինելուց։

Որովհետև բարեկամության մեջ բոլոր մտածումները, իղձերն ու ակնկալությունները առանց բառերի անգամ՝ անանձնական ուրախությամբ են ծնվում և կիսվում։

Երբ բաժանվում եք ձեր բարեկամից, չեք տխրում։

Որովհետև ինչ որ ամենից ավելի եք սիրում նրա մեջ, կարող է հստականալ իր բացակայությամբ, ինչպես լեռը ավելի հստակ է բարձրացողի համար, երբ դաշտից է դիտված։

Եվ թող բարեկամության մեջ նպատակ չլինի, բացի հոգու խորացումից։

Որովհետև սերը, որ միայն իր իսկ խորհրդի հայտնությունն է փնտրում, սեր չէ, այլ նետված մի ուռկան, որ միայն անօգտագործելին է որսում։

Եվ թող ձեր լավագույնը ձեր բարեկամի համար լինի։

Եթե պետք է ձեր ալիքի տեղատվությունը գիտենա, թող նաև գիտենա նրա հորդումը։

Որովհետև ի՞նչ բարեկամ է նա, որին փնտրում եք միայն ազատ ժամերը նրա հետ սպանելու համար։

Փնտրեք նրան մի՛շտ՝ ապրելու ժամերին։

Որովհետև նրա պարտականությունը ձեր կարիքը գոհացնելն է և ոչ թե ձեր պարապությունը լցնելը։

Եվ բարեկամության քաղցրության մեջ թող ծիծաղ ու հաճույքների բաժնեկցում լինի,

Որովհետև փոքր բաների ցողի մեջ է հոգին իր առավոտը գտնում ու թարմանում։

ԽՈՍԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Այն ժամանակ մի մարդ ասաց.

— Խոսելու մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց՝ ասելով.

— Խոսում եք, երբ դադարում եք հաշտ լինել ձեր մտածումների հետ։

Եվ երբ է՛լ չեք կարող բնակվել ձեր սրտի մենության մեջ, ապրում եք ձեր շրթների մեջ, իսկ ձայնը մի շեղում ու ժամանց է։

Եվ ձեր խոսքերի մեծ մասում մտածումը կիսամեռ է։

Որովհետև մտածումը միջոցի մի թռչուն է, որ բառերի վանդակում կարող է իրոք բանալ իր թևերը, բայց չի կարող թռչել։

Ձեր մեջ կան այնպիսիները, որ շատախոսներ են փնտրում՝ մենակ լինելու վախից։

Մենության լռությունը նրանց աչքերին պիտի հայտնի իրենց մերկ էությունը, որից ուզում են խուսափել։

Եվ կան այնպիսիք, որ խոսում են և առանց գիտակցության ու կանխամտածումի հայտնում են մի ճշմարտություն, որ իրենք իսկ չեն հասկանում։

Եվ կան այնպիսիք, որ իրենց մեջ ճշմարտությունն ունեն, բայց այն բառերով չեն արտահայտում։

Այսպիսիների կրծքի տակ հոգի՛ն է բնակվում կշռութավոր լռության մեջ։

Երբ ձեր բարեկամին հանդիպեք ճամփեզրին կամ շուկայում, թող ձեր միջի հոգին շարժի ձեր շրթներն ու առաջնորդի ձեր լեզուն։

Թող ձեր ձայնի միջի ձայնը խոսի իր ականջի միջի ականջին։

Որովհետև նրա հոգին ձեր սրտի ճշմարտությունը պիտի պահի այնպես, ինչպես որ գինու համն է հիշվում,

Երբ գույնը մոռացված է, իսկ տիկն այլևս չկա։

ԺԱՄԱՆԱԿԻ ՄԱՍԻՆ

Եվ մի աստղագետ ասաց.

— Տե՛ր, ի՞նչ ես մտածում Ժամանակի մասին։

Եվ նա պատասխանեց.

— Պիտի ուզենայիք անչափ ու անչափելի ժամանակը չափել։

Պիտի ուզենայիք ժամերին ու եղանակներին պատշաճեցնել ձեր կենսաոճն ու նույնիսկ ձեր հոգու ընթացքն ուղղել այդ հունով։

Պիտի ուզենայիք ժամանակը տեսնել իբրև մի առվակ, որի եզրին նստած հսկեիք նրա հոսելը։

Այսուհանդերձ, ձեր միջի անժամանակը գիտակցում է կյանքի անժամանակությունը։

Եվ գիտի, որ երեկն այսօրվա հիշատակն է միայն, իսկ վաղը՝ այսօրվա երազը։

Եվ այն, որ երգում ու խոկում է ձեր մեջ, դեռ բնակվում է սահմանների մեջ այն առաջին պահի, որն աստղերը տարածության մեջ ցրեց։

Ձեզանից ո՞վ չի զգում, որ իր սիրելու կարողությունն անսահման է։

Եվ ո՞վ ձեզանից չի զգում, որ նույն այդ սերը, թեև անսահման, պարփակված է իր գոյության կենտրոնում և չի դեգերում սիրո մի մտածումից մյուսը, ոչ էլ սիրո մի արարքից մյուսը։

Եվ արդյոք ժամանակն էլ սիրո պես անբաժան ու անպարփակ չէ՞։

Բայց եթե ձեր մտածման մեջ պարտավորվեք ժամանակը եղանակների բաժանել, թող յուրաքանչյուր եղանակ մյուս բոլոր եղանակները շրջագծի։

Եվ թող այսօրը ողջունի անցյալը՝ հիշատակով, և ապագան՝ ձգտումով։

ԲԱՐՈՒ ԵՎ ՉԱՐԻ ՄԱՍԻՆ

Եվ քաղաքի երեցներից մեկն ասաց.

— Բարու ու չարի մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց.

— Ձեր միջի բարու մասին կարող եմ խոսել, բայց ոչ չարի։

Որովհետև ի՞նչ է չարը, եթե ոչ՝ իր իսկ քաղցով ու ծարավով տանջված բարին։

Իրավամբ, երբ սոված է բարին, սնունդ է փնտրում նույնիսկ մթին քարանձավներում, և երբ ծարավում է, ըմպում է նույնիսկ մեռյալ ջրերից։

Բարի ես, երբ ինքդ քեզ հետ համերաշխ ես։

Բայց չար չես, երբ ինքդ քեզ հետ համերաշխ չես։

Որովհետև պառակտված տունն ավազակների մի որջ չէ. դա միմիայն պառակտված մի տուն է։

Եվ անղեկ մի նավ կարող է աննպատակ թափառել մահաշուք կղզիների միջև, բայցև չընկղմվել։

Բարի ես, երբ ջանում ես ինքդ քեզանից տալ,

Բայց չար չես, երբ ինքդ քեզ համար շահ ես փնտրում։

Որովհետև երբ շահ ես հետապնդում, միայն մի արմատ ես, որ հողին է կառչում և նրա կուրծքն է ծծում։

Վստահաբար պտուղն արմատին չի կարող ասել. «Ինձ պես հասուն ու հորդ և առատությունիցդ միշտ տվո՛ղ եղիր»։

Որովհետև պտղի համար տալը կարիք է, ինչպես որ արմատի համար՝ ստանալը։

Բարի եք, երբ լի արթնամտությամբ հետևում եք ձեր խոսքերին։

Բայց չար չեք, երբ ձեր լեզվի բարբաջանքին չեք անդրադառնում։

Եվ նույնիսկ վարանոտ մի զրույց կարող է ամրապնդել տկար մի լեզու։

Բարի եք, երբ հաստատ ու խրոխտ քայլերով գնում եք դեպի ձեր նպատակը։

Բայց չար չեք, երբ այնտեղ եք ուղղվում կաղալով։

Նույնիսկ նրանք, որ կաղում են, չեն ընկրկում։

Բայց դուք, որ ուժեղ և արագաշարժ եք, զգուշացե՛ք հաշմերի դիմաց կաղալուց՝ դա մարդասիրություն համարելով։

Անհամար մարզերի մեջ բարի եք, բայց չար չեք, երբ բարի չեք։

Ծույլ ու դատարկապորտ եք միայն։

Ցավալի է, որ եղջերուները կրիաներին արագություն չեն կարող սովորեցնել։

Գերագույնին հասնելու ձեր ձգտման մեջ է կայանում ձեր բարությունը. և այդ ձգտումը ձեր բոլորի մեջ էլ կա։

Բայց ձեզանից ոմանց մեջ այդ ցանկությունը մոլեգնորեն դեպի ծով խուժող մի հեղեղ է, որ իր հետ տանում է բլուրների գաղտնիքներն ու անտառի երգերը։

Եվ ուրիշների մոտ նա հարթավայրի մի գետ է, որ ինքնիրեն կորցնում է անկյունների ու դարձվածքների մեջ ու համենում ծովափ հասնելուց առաջ։

Բայց մի՛ թողեք, որ շատ ձգտողը քիչ ձգտողին ասի. «Ինչո՞ւ ես դանդաղում ու վարանում»։

Որովհետև ճշմարտապես բարին մերկին չի հարցնում. «Որտե՞ղ է հագուստդ», ոչ էլ տնանկին՝ «Ի՞նչ է պատահել տանդ»։

ԱՂՈԹՔԻ ՄԱՍԻՆ

Այն ժամանակ մի կղերուհի ասաց.

— Աղոթքի մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց՝ ասելով.

— Աղոթում եք ձեր անձկության ու կարիքի պահերին։ Երանի՜ թե կարողանայիք աղոթել նաև ձեր ուրախության գագաթնակետին և առատության օրերին։

Որովհետև ի՞նչ է աղոթքը, եթե ոչ՝ ձեր անձի տարածումը դեպի կենդանի եթեր։

Եվ եթե ձեր մթությունը տարածության մեջ դատարկելը հանգստություն է պատճառում ձեզ, ձեր սրտի արշալույսը դատարկելն էլ ուրախություն պետք է պատճառի։

Եվ եթե ձեր հոգին հրավիրում է ձեզ աղոթքի, և դուք լալուց բացի այլ բան չեք կարող անել, նա ձեզ կրկին ու կրկին կմղի,— քանի դեռ լալիս եք,— լացի, մինչև որ սկսեք խնդալ։

Երբ աղոթում եք, վեր եք բարձրանում՝ օդում հանդիպելու նրանց, որ այդ նույն ժամին աղոթում են և որոնց կարող եք հանդիպել միայն աղոթքի մեջ։

Ուրեմն թող այդ անտեսանելի տաճար ձեր այցելությունը միայն հոգեզմայլության ու քաղցր հաղորդության համար լինի։

Որովհետև եթե տաճար մտնեք միայն խնդրելու համար, պիտի չստանաք.

Եվ եթե այնտեղ մտնեք միայն ձեզ խոնարհեցնելու համար, պիտի չբարձրացվեք.

Կամ եթե այնտեղ մտնեք նույնիսկ ուրիշների համար բարիք աղերսելու, լսելի պիտի չդառնաք։

Բավ է, որ անտեսանելի տաճարը մտնեք։

Բառերով աղոթել չեմ կարող սովորեցնել ձեզ։

Աստված չի լսում ձեր խոսքերը, եթե Նա Ինքը չի արտասանում դրանք ձեր շուրթերի միջոցով։

Եվ չեմ կարող սովորեցնել ձեզ ծովերի, անտառների ու լեռների աղոթքը։

Բայց դուք, որ լեռներից, անտառներից և ծովերից եք ծնվել, կարող եք նրանց աղոթքը ձեր սրտերում գտնել։

Եվ եթե միայն գիշերվա հանդարտությունը ունկնդրել իմանաք, պիտի լսեք նրանց, որ լռության մեջ ասում են.

«Ո՛վ մեր Աստված, որ մեր թևավոր ինքնությունն ես, մեր մեջ քո կամքն է, որ կամենում է։

Քո ցանկությունն է մեր մեջ, որ ցանկանում է։

Մեր մեջ քո մղումն է, որ քոնը եղող մեր գիշերները նույնպես քոնը եղող մեր ցերեկների պիտի վերածի։

Որևէ բան չենք կարող խնդրել քեզանից, որովհետև դու մեր կարիքները գիտես արդեն, երբ դեռ նրանք չեն ծնվել մեր մեջ։

Դու ես մեր կարիքն ու քեզանից մեզ տալով՝ մեզ ամեն ինչ տված կլինես»։

ՀԱՃՈՒՅՔԻ ՄԱՍԻՆ

Այն ժամանակ մի ճգնավոր, որ տարին մի անգամ այցելում էր քաղաք, առաջ եկավ ու ասաց.

— Հաճույքի մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց՝ ասելով.

— Հաճույքը ազատության մի երգ է,

Բայց ազատությունը չէ։

Այն ձեր ցանկությունների ծաղկումն է,

Բայց նրանց պտուղը չէ։

Մի խորություն է, որ բարձրության է հրավիրում,

Բայց ո՛չ խորությունն է, ո՛չ էլ բարձրությունը։

Թև առնող բանտարկյալն է,

Բայց պարագիծ միջոցը չէ։

Այո՛, ամենայն ճշմարտությամբ հաճույքը ազատության մի երգ է։

Եվ երանի՜ թե կարողանայի ձեզ մղել այն երգելու ձեր սրտի լիությամբ, բայց պիտի չուզենայի, որ երգելիս ձեր սրտերը կորցնեիք։

Ձեր երիտասարդներից ոմանք հաճույք են փնտրում այնպես, կարծեք այն ամեն ինչ լիներ, և նրանք դատված են ու սաստված։

Պիտի չուզեի դատել կամ սաստել նրանց, այլ պիտի ուզեի, որ փնտրեին։

Որովհետև նրանք հաճույք են գտնելու, բայց ոչ միայն հաճույք։

Որովհետև յոթն են հաճույքի քույրերը, և հետնագույնը նրանց մեջ ավելի գեղեցիկ է, քան հաճույքը։

Չե՞ք լսել այն մարդու մասին, որ արմատների համար գետինն էր փորում ու գանձ գտավ։

Ձեր երեցներից ոմանք զղջումով են հիշում հաճույքները՝ իբրև գինովության մեջ գործված սխալներ։

Բայց զղջումը մտքի մթագնումն է և ո՛չ նրա դարձի գալը։

Նրանք պետք է իրենց հաճույքները երախտագիտությամբ հիշեն, ճիշտ ինչպես ամռան հունձքը։

Սակայն եթե զղջումը մխիթարում է նրանց, թող մխիթարվեն։

Եվ ձեր մեջ կան այնպիսիք, որ ո՛չ երիտասարդ են՝ փնտրելու համար, ո՛չ էլ ծեր՝ հիշելու համար.

Եվ փնտրելու ու հիշելու իրենց վախի մեջ բոլոր հաճույքներից հրաժարվում են՝ որպեսզի չանտեսեն հոգին կամ չմեղանչեն նրա դեմ։

Բայց հենց իրենց հրաժարման մեջ է կայանում նրանց հաճույքը։

Եվ այսպիսով, նրանք էլ գանձ են գտնում, թեև դողդոջուն ձեռքերով են փորում արմատներ գտնելու համար։

Բայց ասացե՛ք ինձ, ո՞վ է նա, որ կարող է հոգու դեմ մեղանչել.

Սոխակը կարո՞ղ է գիշերվա հանդարտության, իսկ կայծոռիկը՝ աստղերի դեմ մեղանչել.

Եվ ձեր բոցը կամ ծուխը պիտի կարողանա՞ ծանրաբեռնել հովը.

Մտածում եք, թե հոգին հանդարտ մի ավազա՞ն է, որին կարող եք մի գավազանով հուզել։

Հաճախ դուք ձեզ հաճույքներից զրկելով՝ ձեր էության խորքերում ցանկությունը մթերելուց բացի ուրիշ բան չեք անում։

Ո՞վ գիտի, թե այն, ինչ որ ջնջված է թվում այսօր, վաղվան է սպասում.

Նույնիսկ ձեր մարմինը գիտի իր ժառանգությունը և իրեն հասանելի կարիքը, ու չի խաբվելու։

Եվ ձեր մարմինը ձեր հոգու տավիղն է,

Եվ այն ձեզ տրված է քաղցր երաժշտություն կամ խառնաշփոթ ձայներ հանելու համար։

Եվ հիմա դուք ձեր սրտում հարց եք տալիս.

«Ինչպե՞ս պիտի կարողանանք զատորոշել հաճույքի բարին՝ ոչ բարուց».

Գնացե՛ք ձեր դաշտերն ու այգիները ու պիտի սովորեք, որ ծաղկի հյութը քաղելը մեղվի հաճույքն է,

Բայց նաև ծաղկի՛ հաճույքն է իր հյութը մեղվին շնորհելը։

Որովհետև մեղվի համար ծաղիկը կյանքի աղբյուր է։

Եվ ծաղկի համար մեղուն սիրո պատգամաբեր է,

Եվ թե՛ ծաղկի և թե՛ մեղվի համար հաճույք տալն ու ստանալը մի կարիք է ու մի հոգեզմայլություն։

Ժողովո՛ւրդ Օրֆալեզի, ձեր հաճույքների մեջ ծաղիկների ու մեղուների պե՛ս եղեք։

ԳԵՂԵՑԿՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Եվ մի բանաստեղծ ասաց.

— Գեղեցկության մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Եվ նա պատասխանեց.

— Որտե՞ղ եք փնտրելու գեղեցկությանը և ինչպե՞ս եք գտնելու այն, եթե ինքը ձեր ուղին ու առաջնորդը չլինի.

Եվ ինչպե՞ս եք խոսելու նրա մասին, եթե ձեր խոսքերի ոստայնանկը[4] չլինի նա։

Վշտացյալներն ու նախատյալները ասում են.

«Գեղեցկությունը ազնիվ ու մեղմ է։

Նա մեր մեջ քայլում է իր փառքից կես ամոթխած մանկամարդ մոր պես»։

Եվ կրքոտ անձերն ասում են. «Ո՛չ, գեղեցկությունը հզոր ու սոսկալի մի բան է։

Փոթորկի նման դղրդացնում է մեր կոխած հողը և մեր վրա փռված երկինքը»։

Հոգնածներն ու խոնջացածներն ասում են. «Գեղեցկությունը մեղմ մրմունջ է։ Նա մեր հոգու մեջ է խոսում։

Ստվերի վախից դողացող թույլ լույսի պես նրա ձայնը ենթարկվում է մեր լռություններին»։

Բայց անհանգիստներն ասում են. «Լսեցինք նրան, երբ աղաղակում էր լեռների մեջ,

Եվ իր աղաղակների հետ սմբակների, թևաբախումների ու մռնչումի ձայնը հասավ»։

Քաղաքի պահապանները գիշերն ասում են. «Գեղեցկությունը արևելքից պիտի ծագի արշալույսի հետ»։

Եվ միջօրեին աշխատավորներն ու ճանապարհորդներն ասում են. «Տեսանք նրան, երբ մայրամուտի պատուհաններից երկրին էր հակվում»։

Ձմռանը ձյուներով պատված մարդիկ ասում են. «Բլուրների վրա ոստոստելով՝ գարնան հետ է գալու»։

Ու ամռան տոթին հնձվորներն ասում են. «Տեսանք նրան, երբ պարում էր աշնան տերևների հետ, ու ձյան մի փաթիլ տեսանք նրա մազերի մեջ»։

Գեղեցկության մասին այս բոլորն ասացիք,

Բայց իրականում խոսեցիք ոչ թե նրա, այլ չգոհացված կարիքների մասին,

Ու գեղեցկությունը մի կարիք չէ, այլ մի հոգեզմայլություն։

Պապակած մի բերան չէ նա, ոչ էլ մեկնված դատարկ մի ձեռք,

Այլ բոցավառ մի սիրտ և կախարդված մի հոգի։

Նա չէ այն պատկերը, որ կուզենայիք տեսնել, ոչ էլ այն երգը, որ կուզենայիք լսել։

Այլ մի պատկեր, որ տեսնում եք հակառակ ձեր աչքերը փակելուն, և մի երգ, որ լսում եք հակառակ ձեր ականջները խցկելուն։

Փորված կեղևի ավիշը չէ նա, ոչ էլ ճիրանի միացած մի թև,

Այլ մշտադալար մի այգի ու հրեշտակների մշտաթիռ մի երամ։

Ժողովո՛ւրդ Օրֆալեզի, գեղեցկությունը կյանք է, երբ կյանքը քողազերծում է իր սուրբ դեմքը։

Բայց դուք եք կյանքը և դուք՝ քողը։

Գեղեցկությունը հայելու մեջ ինքնիրեն դիտող հավիտենականությունն է։

Բայց դուք եք հավիտենականությունը և դուք՝ հայելին։

ԿՐՈՆԻ ՄԱՍԻՆ

Ու ծերունի մի քահանա ասաց.

— Կրոնի մասի՛ն խոսիր մեզ հետ։

Ու նա ասաց.

— Արդյոք այսօր ուրիշ բանի մասին խոսե՞լ եմ.

Արդյոք կրոնը բոլոր արարքների ու խորհրդածությունների ամբողջությունը չէ՞,

Եվ նաև այն, որ արարք կամ խորհրդածություն չէ, այլ հոգու մեջ անդադար բխող մի զարմանք և մի անակնկալ, նույնիսկ երբ ձեռքերը քարն են տաշում կամ ջահրակն են մանում։

Ո՞վ կարող է իր հավատքը տարանջատել իր գործերից, կամ իր հավատքը՝ իր զբաղմունքներից.

Ո՞վ կարող է իր ժամերն առջևը փռել՝ ասելով. «Այս Աստծուն է պատկանում և այս՝ ինձ. այս՝ հոգուս ու այս մյուսը՝ մարմնիս»։

Ձեր բոլոր ժամերը թևեր են, որ տարածության մեջ ձեր մեկ «ես»֊ից մյուսին են թևածում։

Նա, ով իր բարոյականը կրում է այնպես, ինչպես իր լավագույն զգեստը, ավելի լավ կաներ, եթե մերկ մնար։

Քամին ու արևը պիտի չծակեն նրա մաշկը։

Եվ նա, ով իր կենսաոճը բարոյագիտությամբ է սահմանափակում, իր միջի ճռվողուն թռչունը վանդակում է բանտարկում։

Երգերից ազատագույնը ճաղերի ու փշալարերի միջից չի՛ բխում։

Եվ նա, ում համար աղոթելը մի պատուհան է, որը կարող է բացել կամ փակել, դեռ չի այցելել իր հոգու բնակարանը, որի պատուհանները արշալույսից արշալույս բաց են։

Ձեր առօրյա կյանքն է ձեր տաճարն ու կրոնը։

Երբ այնտեղ մտնեք, ձեզ հետ տարեք ձեր ամեն ինչը։

Տարե՛ք արորն ու հնոցը, թակն ու վինը,

Իրերը, որոնք սարքել եք կարիքի կամ հաճույքի համար։

Որովհետև երազանքի մեջ չեք կարող ձեր ձեռքբերումներից ավելի վեր բարձրանալ, ոչ էլ ձեր ձախողություններից ավելի ներքև ընկնել։

Եվ ձեզ հետ տարե՛ք բոլոր մարդկանց.

Որովհետև պաշտամունքի մեջ չեք կարող ավելի բարձր թռչել, քան նրանց հույսերը, ոչ էլ ինքներդ ձեզ ավելի խոնարհեցնել, քան նրանց հուսահատությունը։

Ու եթե ուզում եք Աստծուն ճանաչել, առեղծված լուծող մի՛ եղեք։

Այլ նայե՛ք ձեր շուրջն ու պիտի տեսնեք Նրան, երբ ձեր երեխաների հետ է խաղում։

Այդ ժամանակ նայե՛ք տարածությանը ու տեսնելու եք Նրան, որ ամպերի մեջ է քայլում, շանթի մեջ բազուկներն է տարածում և իբրև անձրև է տեղում։

Պիտի տեսնեք Նրան, որ ժպտում է իբրև ծաղիկ, ապա բարձրանում է և իբրև ծառ ձեռքերն է շարժում։

ՄԱՀՎԱՆ ՄԱՍԻՆ

Այն ժամանակ Ալմիտրան խոսեց՝ ասելով.

— Այժմ պիտի ուզենայինք հարցնել Մահվան մասին։

Ու նա ասաց.

— Պիտի ուզեիք իմանալ գաղտնիքը մահվան։

Սակայն ինչպե՞ս պիտի գտնեք, եթե այն չորոնեք կյանքի սրտում.

Բուն, որի խավարատես աչքերը կույր են ցերեկվա հանդեպ, չի կարող քողազերծել լույսի խորհուրդը։

Լա՛յն բացեք ձեր սիրտը կյանքի մարմնի առջև, եթե իսկապես մահվան հոգին պիտի դիտեք։

Որովհետև կյանքն ու մահը մեկ են, ինչպես որ գետն ու ծովը մեկ են։

Ձեր հույսերի ու ցանկությունների խորքում է գտնվում անդենականի[5] ձեր լուռ ճանաչողությունը.

Ու ձյան տակ երազող հունդերի պես ձեր սիրտը գարուն է երազում։

Վստահե՛ք երազներին, որովհետև նրանց մեջ է պահված հավիտենականության դարպասը։

Մահից ձեր վախը հովվի սարսուռն է թագավորի առջև, երբ նրա ձեռքն իր վրա է հակում՝ իրեն պատվելու համար։

Մի՞թե սարսռալիս հովիվն ուրախ չէ, որ թագավորի նշանն է կրելու։

Այսուհանդերձ, նա ավելի մտահոգ չէ՞ իր սարսռալով։

Որովհետև ի՞նչ է մեռնելը, եթե ոչ՝ մերկ կանգնել քամու դիմաց ու արևի մեջ հալվել.

Եվ ի՞նչ է շնչելուց դադարելը, եթե ոչ՝ շունչն ազատագրել իր անհանգիստ ելևէջներից, որպեսզի բարձրանա, տարածվի ու անխափան Աստծուն փնտրի։

Միայն երբ լռության գետից խմեք, իսկապես պիտի երգեք։

Եվ երբ հասել եք լեռան գագաթին, այն ժամանակ պիտի սկսեք մագլցել։

Եվ երբ երկիրը ձեր անդամները պահանջի, այն ժամանակ ճշմարտապես պիտի պարեք։

ՎԵՐՋԱԲԱՆ

Եվ երեկո եղավ։

Ու Ալմիտրա գուշակուհին ասաց.

— Թող օրհնյալ լինեն այս օրը, այս տեղն ու հոգիդ, որ խոսեց:

Եվ նա պատասխանեց.

— Ե՞ս էի, որ խոսեցի.

Ես էլ մի ունկնդիր չէի՞։

Այն ժամանակ նա ցած իջավ Տաճարի աստիճաններից, ու ամբողջ ժողովուրդը հետևեց նրան։ Եվ հասավ իր նավին ու կանգնեց տախտակամածի վրա։

Եվ դարձյալ ժողովրդին շրջվելով՝ ձայնը բարձրացրեց և ասաց.

— Ժողովո՛ւրդ Օրֆալեզի, քամին հրավիրում է ինձ հրաժեշտ տալու ձեզ։

Թեև քամուց պակաս եմ շտապում, բայց պետք է գնամ։

Միշտ ավելի մենավոր ուղին որոնելով՝ մենք՝ թափառականներս, չենք սկսում օրն այնտեղ, որտեղ նախորդ օրն ավարտել ենք, և ոչ մի արևագալ մեզ չի գտնում այնտեղ, որտեղ արևամուտը բաժանվել էր մեզանից։

Ճանապարհորդում ենք, նույնիսկ երբ ննջում է երկիրը։

Խորարմատ բույսի հունդերն ենք ու մեր հասունության ու սրտի լիության պահին է որ քամուն ենք տրվում ու տարտղնվում։

Կարճ եղան օրերս ձեզ հետ և նույնիսկ ավելի կարճ՝ բառերը, որ խոսեցի։

Բայց երբ ձայնս նվաղի ձեր ականջների մեջ, ու ձեր հիշողությունից սերս անհետանա, այն ժամանակ գալու եմ կրկին,

Ու հարուստ մի սրտով ու հոգուն ավելի հնազանդ շուրթերով պիտի խոսեմ։

Այո՛, մակընթացության հետ պիտի վերադառնամ,

Ու թեև մահը կարող է թաքցնել ինձ, և խորագույն լռությունը՝ պարուրել ինձ, այդուհանդերձ հայցելու եմ ձեր հասկացողությունը։

Ու հայցումս ապարդյուն չի լինելու։

Եթե ասածներիցս որևէ բան ճշմարտություն է, այդ ճշմարտությունը ավելի հստակ ձայնով ու ձեր մտածումներին ավելի հարազատ բառերով պիտի բացահայտի ինքնիրեն։

Քամու հետ եմ գնում, ժողովո՛ւրդ Օրֆալեզի, բայց ո՛չ ունայնության ծոցը.

Եվ եթե այս օրը ձեր կարիքներին ու սիրուս լիացում չբերի, թող ուրիշ օրվա խոստում լինի։

Մարդու կարիքները փոխվում են, բայց ոչ նրա սերը, ոչ էլ իր այն ցանկությունը, որ սերն իր կարիքները պետք է գոհացնի։

Իմացե՛ք հետևաբար, որ խորագույն լռությունից վերադառնալու եմ։

Մշուշը, որը փարատվում է արշալույսի հետ, դաշտերի մեջ միայն ցող թողնելով, պիտի բարձրանա, ամպի վերածվի ու հետո իբրև անձրև թափվի։

Եվ ես մշուշից շատ էլ տարբեր չեմ եղել։

Գիշերվա հանդարտության մեջ քայլել եմ ձեր փողոցներով, ու հոգիս մտել է ձեր տները,

Ու ձեր սրտի զարկերը սրտիս մեջ էին, ձեր շունչը՝ երեսիս վրա, և ես բոլորիդ ճանաչում էի։

Այո՛, գիտեի ձեր ուրախությունն ու ցավը, և ձեր քնի մեջ ձեր երազներն իմ երազներն էին։

Ու ես ձեր մեջ՝ լեռներով շրջապատված լճի պես էի հաճախ։

Ցոլացնում էի ձեր միջի գագաթները, թեք զառիթափները և նույնիսկ նրա վրա անցնող ձեր մտածումների ու ցանկությունների հոտերը։

Ու լռությանս հասնում էին ձեր զավակների ծիծաղը՝ իբրև առվակներ ու ձեր երիտասարդների իղձերը՝ իբրև գետեր։

Ու երբ խորքս էին հասնում, առվակներն ու գետերը երգելուց չէին դադարում։

Բայց ծիծաղից էլ ավելի քաղցրը ու իղձերից էլ ավելի մեծն էր հասնում ինձ։

Այն ձեր միջի անսահմանն էր.

Այն տարածուն մարդը, որի մեջ բոլորդ էլ միայն բջիջներ ու մկաններ եք.

Նա, որի քայլերգի մեջ բոլոր ձեր երգերը միայն անձայն տրոփումներ են։

Տարածուն մարդու մեջ է, որ դուք տարածուն եք,

Եվ նրան նայելով է, որ ձեզ տեսա ու սիրեցի։

Որովհետև սերն ի՞նչ տարածություններ կարող է կտրել, որոնք չեն պարփակվում այդ տարածուն ոլորտում։

Ի՞նչ տեսիլքներ, ի՞նչ ակնկալություններ և ի՞նչ հավակնություններ կարող են այդ թռիչքից բարձր սլանալ։

Ձեր միջի տարածուն մարդը նմանվում է հսկա մի կաղնու, որ խնձորենու ծաղիկներով է ծածկված։

Նրա զորությունը ձեզ հողին է կապում, նրա բույրը ձեզ տարածության մեջ բարձրացնում, ու նրա տոկունության մեջ դուք անմահ եք։

Ձեզ ասված է, որ որպես մի շղթա, դուք այնքան թույլ եք, որքան ձեր ամենաթույլ օղակը։

Բայց սա ճշմարտության միայն կեսն է։ Դուք նաև այնքան ուժեղ եք, որքան ձեր ամուր օղակը։

Ձեզ ձեր փոքրագույն արարքով գնահատելը համազոր է օվկիանոսի ուժն իր փրփուրի դյուրաբեկությամբ չափելուն։

Ձեզ ձեր ձախողություններով դատելը համազոր է եղանակներին իրենց անհարատևության համար մեղադրելուն։

Այո՛, դուք օվկիանոսի պես եք,

Ու թեև ձեր ափերին ծանրորեն խարխսված նավերը մակընթացության են սպասում, այսուհանդերձ դուք, ինչպես օվկիանոսը, չեք կարող շտապեցնել ձեր մակընթացությունը։

Դուք նաև եղանակներին եք նման,

Ու թեև ձեր ձմռան մեջ ուրանում եք ձեր գարունը,

Սակայն ձեր մեջ հանգչող գարունը իր կիսամրափ վիճակում ժպտում է ու վիրավորված չի զգում։

Մի՛ մտածեք, թե այս բաներն ասում եմ, որպեսզի իրար ասեք. «Նա մեզ լավ գովեց, մեր մեջ միայն լավը տեսավ»։

Ես ընդամենը բառերով եմ ձեզ ասում այն, ինչ դուք ինքներդ մտքով գիտեք։

Եվ ի՞նչ է բառերի գիտությունը, եթե ոչ անբառ ճանաչողության մի ստվեր,

Ձեր մտքերն ու իմ բառերը ալիքներ են կնքված մի հիշողության, որ մեր երեկների արձանագրություններն է պահում,

Եվ այն հին օրերի, երբ երկիրը ո՛չ մեզ էր ճանաչում, ո՛չ էլ ինքնիրեն,

Եվ այդ գիշերների, երբ երկիրը կերտվում էր խառնաշփոթության մեջ։

Իմաստուն մարդիկ եկել են ձեզ մոտ, որպեսզի իրենց իմաստությունից տան ձեզ։ Ես եկա ձեր իմաստությունից առնելու.

Ու ահա գտա այն, որ իմաստությունից մեծ է։

Այն բոցեղեն մի ոգի է ձեր մեջ, որ հարատևորեն ինքնիրենից դուրս է տարածվում,

Մինչդեռ դուք, անուշադիր նրա տարածմանը, ողբում եք ձեր օրերի անցնելը։

Այն շիրիմից վախեցող մարմիններում կյանք որոնող կյանքն է։

Այստեղ շիրիմներ չկան։

Այս լեռներն ու դաշտերը օրրան են ու հանգրվանաքար։

Ամեն անգամ, երբ անցնեք այն դաշտի մոտով, որտեղ ձեր նախահայրերին եք թաղել, լա՛վ նայեք դրան ու կտեսնեք ինքներդ ձեզ և ձեր զավակներին, որ պարում եք ձեռք ձեռքի։

Արդ, դուք հաճախ զվարթ եք՝ առանց գիտենալու։

Ուրիշներն էլ եկել են ձեզ մոտ և հավատք ներշնչող նրանց ոսկեղեն խոստումների փոխարեն ընդամենը հարստություն, իշխանություն ու փառք եք տվել նրանց։

Ես ձեզ խոստումից պակաս եմ տվել, սակայն ավելի առատաձեռն եք եղել իմ հանդեպ։

Դուք ինձ տվել եք կյանքի նկատմամբ իմ ավելի խոր պապակը։

Վստահաբար չկա մարդու տրված ավելի մեծ նվեր, քան այն, որ նրա բոլոր նպատակները պապակ շուրթերի և ամբողջ կյանքը՝ մի աղբյուրի է վերածում։

Ու պատիվս ու վարձատրությունս այս է.

Ամեն անգամ, երբ աղբյուր եմ գնում ջուր խմելու, կենդանի ջուրն ինքնին ծարավ եմ գտնում.

Ու մինչ ես խմում եմ այն, նա ինձ է խմում։

Ձեզանից ոմանք ինձ համարեցին հպարտ և նվերներ ստանալու տեսակետից ծայրաստիճան ամաչկոտ,

Իմ ինքնասիրությունը մերժում է աշխատավարձ ստանալը, բայց ոչ՝ նվերները։

Ու թեև բլուրների վրա հատապտուղ եմ կերել այն ժամանակ, երբ պիտի ուզենայիք, որ ձեր սեղանի շուրջը նստեի,

Եվ տաճարի մուտքի մոտ քնել եմ այն ժամանակ, երբ հաճույքով պիտի ուզեիք ապաստան տալ ինձ,

Սակայն ցերեկներիս ու գիշերներիս նկատմամբ ձեր սիրող հոգածությունը չէ՞ր, որ ճաշը բերանումս ավելի քաղցր արեց և քունս տեսիլներով նախշեց։

Ձեզ ամենից ավելի հետևյալի համար եմ օրհնում.

— Շատ եք տալիս ու ձեր տալուն չեք անդրադառնում։

Արդ, հայելու մեջ ինքնիրեն նայող ինքնագոհ բարությունը քարի է վերածվում,

«Եվ բարի արարքը, որ ինքնիրեն քնքուշ անուններով է կոչում, անեծքի ծնող է դառնում։

Ձեզանից ոմանք էլ ինձ անմարդամոտ և իր մենակությամբ գինովցած մի անձ կոչեցին,

Ու ասացիք. «Նա անտառների ծառերի հետ է խորհրդակցում, բայց ոչ մարդկանց հետ։

Նա մենակ է նստում բլուրների գագաթին ու արհամարհում է մեր քաղաքը»։

Ճիշտ է այն, որ բլուրներն եմ բարձրացել ու հեռավոր վայրերում եմ քայլել։

Ինչպե՞ս պիտի կարողանայի ձեզ տեսնել, բացի մեծ բարձրությունից կամ հեռավորությունից,

Արդ, ինչպե՞ս կարող է մեկը մոտ լինել, եթե հեռու չի եղել։

Եվ ձեզանից ոմանք էլ կանչեցին ինձ, ոչ անպայման բառերով, ու ասացին.

— Օտարակա՛ն, օտարակա՛ն, անհասանելի բարձունքների սիրահա՛ր, ինչո՞ւ ես բնակվում գագաթներին, որտեղ արծիվներն իրենց բույներն են շինում.

Ինչո՞ւ ես որոնում անմատչելին.

Ուռկանիդ մեջ ի՞նչ փոթորիկներ ես ուզում թակարդել,

Եվ երկնքում եթերային ի՞նչ թռչուններ ես որսում.

Արի՛ ու մեզնից մե՛կը եղիր։

Իջի՛ր ու մեր հացով քաղցածությունդ ամոքի՛ր ու մեր գինով պապակդ հագեցրո՛ւ»։

Իրենց հոգիների առանձնության մեջ ասացին այս բաները.

Բայց եթե նրանց առանձնությունն ավելի խոր լիներ, պիտի գիտենային, որ ես միայն ձեր ուրախության ու ցավի գաղտնիքն էի որոնում,

Եվ ես միայն որսում էի ձեր ավելի ընդարձակ ինքնությունները, որ երկնքում են քայլում։

Բայց որսորդը միաժամանակ որսն էր.

Որովհետև իմ նետերից շատերը, իմ աղեղից մեկնելով հանդերձ, իմ կուրծքը թիրախ ընտրեցին,

Եվ թռչողը միաժամանակ սողունն էր.

Որովհետև երբ թևերս տարածվել էին արևի տակ, երկրի վրա ընկած նրանց շուքը մի կրիա էր։

Եվ ես՝ հավատացյալս, միաժամանակ կասկածողն էի.

Որովհետև հաճախ եմ մատս դրել իմ վերքի վրա, որպեսզի ավելի հավատամ ու ճանաչեմ ձեզ։

Եվ այս հավատքով ու ճանաչողությամբ ասում եմ.

— Դուք ձեր մարմիններում պարփակված չեք, ոչ էլ տների կամ դաշտերի մեջ արգելափակված։

Այն, որ դուք եք, լեռից վերև է բնակվում ու քամու հետ է թափառում։

Այն ջերմության համար դեպի արև սողացող ու ապահովության համար մթի մեջ փոսեր փորող մի բան չէ,

Այլ ազատ մի բան, մի ոգի, որ երկիրն իր մեջ է պարունակում ու եթերում է ընթանում։

Եթե սրանք տարտամ խոսքեր են, ապա մի՛ ջանացեք դրանք հստակեցնել։

Տարտամ ու միգամած է ամեն ինչի սկիզբը, բայց ոչ վերջը,

Ու պիտի ուզենայի, որ ինձ իբրև մի սկիզբ հիշեք։

Կյանքն ու ամեն էակ մշուշի մեջ է ծնվել և ոչ բյուրեղի։

Եվ ո՞վ գիտի, թե բյուրեղը մշուշի փտած վիճակն է։

Հետևյալը պիտի ուզենայի, որ հիշեք՝ ինձ հիշելու պահին.

— Այն, որ ձեր մեջ ամենից թույլն ու շփոթահարն է թվում, ամենից զորավորն ու հաստատակամն է։

Ձեր շունչը չէ՞, որ կանգնեցրել ու ամրացրել է ձեր ոսկորների կառույցը։

Եվ ձեր չհիշած մեկ երազը չէ՞, որ կերտել է ձեր քաղաքն ու կերպարանք տվել ամեն ինչի, որ կա նրա մեջ։

Եթե միայն կարողանայիք այդ շնչի ալիքները տեսնել, մնացյալ բոլորը տեսնելուց պիտի դադարեիք,

Եվ եթե կարողանայիք երազի մրմունջը լսել, ուրիշ ձայն պիտի չլսեիք։

Բայց դուք չեք տեսնում, ոչ էլ լսում եք, ու լավ է, որ այդպես է։ Քողը, որ ամպոտում է ձեր աչքերը, վերցվելու է նրա ձեռքով, ով հյուսել էր այն,

Ու կավը, որ խցկում է ձեր ականջները, ծակվելու է այն մատներով, որ շաղել էին այն։

Եվ դուք տեսնելու եք։

Եվ դուք լսելու եք։

Այսուհանդերձ, պիտի չցավեք, որ ճանաչել եք կուրությունը, ոչ էլ զղջաք խուլ եղած լինելու համար։

Որովհետև ճիշտ այդ օրը ճանաչելու եք բոլոր բաների թաքուն նպատակները,

Ու օրհնելու եք մթությունը, ինչպես որ լույսը կօրհնեիք։

Այս ամենն ասելուց հետո նայեց շուրջն ու տեսավ իր նավի նավավարին, որ ղեկին կանգնած՝ հայացքը սևեռում էր մերթ լեցուն առագաստներին և մերթ հեռավորությանը։

Եվ նա ասաց.

— Նավապետս համբերատա՜ր է, ավելի քան համբերատար։

Քամին փչում է, ու առագաստներն անհանդարտ են.

Նույնիսկ ղեկը ուղղություն է հայցում.

Բայց նավապետս հանդարտորեն լռությանս է սպասում։

Ու այս նավաստիները, որոնք լսել են մեծ ծովի երգչախմբին, նրանք էլ համբերությամբ լսեցին ինձ։

Հիմա այլևս չեն սպասելու։

Պատրաստ եմ։

Գետակը ծովին հասավ, և ևս մի անգամ մայրերի մեծագույնն իր զավակին կրծքին է սեղմում։

Մնաք բարյավ, ժողովո՛ւրդ Օրֆալեզի։

Այս օրն ավարտվեց։

Այն փակվում է մեզ վրա, ինչպես որ ջրաշուշանն է իր իսկ վաղվա վրա փակվում։

Ինչ որ տրվել էր մեզ այստե՛ղ, պահելու ենք,

Եվ եթե չբավարարի, այն ժամանակ դարձյալ իրար մոտ ենք գալու ու միասին մեր ձեռքերը պարգևատրողին ենք պարզելու:

Մի՛ մոռացեք, որ վերադառնալու եմ ձեզ մոտ։

Մի քիչ ևս, ու իղձս ուրի՛շ մի մարմնի համար փոշի ու փրփուր է հավաքելու։

Մի քիչ ևս, հանգստի մի պահ քամու վրա, և ուրիշ մի կին հղանալու է ինձ,

Մինչ նոր տեսություն ձեզ և երիտասարդությանը, որն անցկացրի ձեզ հետ։

Ընդամենը երեկ էր, որ մի երազում հանդիպեցինք։

Դուք իմ մենության մեջ երգել եք ինձ համար, ու ես ձեր իղձերից երկնքում աշտարակ եմ կանգնեցրել։

Բայց մեր քունն այժմ խույս է տվել, և մեր երազը վերջ է գտել, ու այլևս արշալույս չէ։

Միջօրեն հասել է, ու մեր կիսարթուն վիճակը վերածվել է լիարժեք օրվա, և մենք պետք է բաժանվենք։

Եվ եթե պատահի, որ հիշողության աղջամուղջի մեջ մի անգամ էլ հանդիպենք, միասին պիտի խոսենք դարձյալ, և դուք ինձ ավելի խոր մի երգ պիտի երգեք։

Եվ եթե պատահի, որ մեր ձեռքերն ուրիշ մի երազի մեջ հանդիպեն, երկնքում ուրիշ մի աշտարակ պիտի կերտենք։

Այս ասելով՝ նա մի նշան արեց նավաստիներին, ու նրանք անմիջապես վերցրին խարիսխն ու նավն ազատագրեցին իր կառաններից և դեպի արևելք ուղղվեցին։

Եվ ժողովրդից կարծեք մեկ սրտից բխած մի ճիչ եկավ ու մթնշաղի մեջ բարձրացավ և ծովի վրա տարածվեց մի մեծ շեփորահարումի նման։

Միայն Ալմիտրան էր լուռ ու հետևում էր նավին, մինչև որ մշուշի մեջ անհետացավ։

Եվ երբ բոլոր մարդիկ ցրվեցին, նա դեռ մենակ կանգնած էր նավամատույցի վրա՝ իր սրտում հիշելով նրա խոսքը.

«Մի քիչ ևս, հանգստի մի պահ քամու վրա, և ուրիշ մի կին հղանալու է ինձ»։

ԾԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

[1] Ժբրան անվան՝ հայերենում տարածված մի քանի ձևերը՝ Ժիբրան, Ժուբրան, Ջուբրան, Ճպրան, ճիշտ են՝ նկատի առնելով արաբերենի արտասանական առանձնահատկությունը։ Մենք որդեգրել ենք գրողի ծննդավայրում այսօր հնչող տարբերակը։ Անգլերեն գրված գործերում հեղինակը գործածել է Khalil Gibran (նաև՝ Kahlil Gibran) ձևը՝ արաբերեն Gibran Khalil Gibran֊ի փոխարեն։

[2] Կամնել — կալսել։

[3] Կամնոց — կալատեղ։

[4] Ոստայնանկ — ոստայնագործ, ջուլհակ, ոստայնով գործվածքներ գործող արհեստավոր։

[5] Անդենական — անդրշիրիմյան։

Ժբրան Խալիլ Ժբրան

Մարգարեն

պոեմ

Kahlil Gibran

The Prophet

Երևան — 2015